esmaa alariachi: 'ik weiger de angst weg te nemen, snap je?'

'De Meiden van Halal'. Zelfs als je het programma nog nooit hebt gezien, ken je het van horen zeggen. Omdat de zussen nogal boude beweringen doen. Wegliepen tijdens een uitzending van Sonja over sex. Ook was 'halalmeid' Esmaa bij de EO.

Ze heeft geregeld een bad hoofddoek day . Bekend werd ze met het programma De Meiden van Halal , dat ze samen met haar zussen presenteert. Esmaa Alariachi (28) is geestig, ad rem en recht voor zijn raap. Vandaar dat ze ook sidekick is bij het actualiteitenprogramma Knevel & Van den Brink. "Ik ben het meisje met de hoofddoek dat vloeiend Nederlands spreekt - wat in de ogen van een grote groep mensen raar is - en veel dingen weet. Dan komt het woord excuusallochtoon of excuusmoslima tot zijn recht."

De koekjestrommel blijft dicht. Esmaa wil de nodige kilo's kwijt, dus ze mag niet in verleiding gebracht worden. De tuniekjes beginnen steeds strakker te zitten en dat bevalt haar niet. Onlangs vroegen haar ouders: "Esmaa, waar wil je naartoe met je gewicht?" Ze weet hoe het komt:   onregelmatig leven. Sinds ze sidekick is bij het televisieprogramma Knevel & Van den Brink wil iedereen wat van haar. En ze heeft ook nog gewoon een baan als lerares Engels. Tijdens het gesprek gaat haar telefoon, nadat ze heeft opgehangen ("prima, doei doei!") zegt ze: "Nou zo gaat het dus de hele dag. Ik had altijd al veel contacten, maar door het tv-werk zijn er nog veel meer contacten bijgekomen. Interviews, allerlei verzoeken... hou op, schei uit."

Het voelt als een intieme vraag: zou Esmaa haar hoofddoek af willen doen? Het gesprek vindt bij de interviewster thuis plaats (dus geen openbare ruimte), er zijn geen mannen aanwezig: in principe kan het. Ze vindt 't prima. "Mijn haar zit natuurlijk heel raar plat," zegt ze terwijl ze de speldjes van haar hoofddoek losmaakt. "Nu ga je zeker mijn haar beschrijven? Kijk!"

Lange krullen komen tevoorschijn, met highlights . Haar gezicht lijkt anders, volwassener. Ze ziet er ineens meer uit als een vrouw dan een meisje. Esmaa: "Wat wilde ik nou zeggen? Ik ben het kwijt. Zie, dat komt doordat ik mijn hoofddoek af heb."

Stel dat de man van de interviewster thuiskomt, dan doet ze hem weer om. Waarom eigenlijk? Alsof hij door Esmaas haren verleid zou kunnen worden. Goed beschouwd heeft dat iets beledigends voor de vrouw met wie hij getrouwd is. "Nee, dat idee moet je laten varen," zegt Esmaa beslist. "Het is moeilijk uit te leggen aan iemand die niet gelooft, omdat die zich niet kan voorstellen dat je je aan opgelegde regels houdt. Je moet niet als object worden gezien. Je moet niet verleidelijk overkomen, punt. En de hals en het haar kunnen verleidelijk zijn, dus heb je bepaalde kledingvoorschriften. Een vrouw hoort zich te bedekken. Bedekken als in: burka, of bedekken als in: hoofddoek. Het is gewoon een feit dat mannen wat hitsiger zijn geschapen dan de vrouw. En een vrouwenlichaam is mooier dan dat van een man, dat moet je beamen. Tenzij een man ontzettend gespierd is, maar daarmee houdt het dan ook op."

Maar we hebben toch al regels in deze samenleving die voorkomen dat een man iedere vrouw bespringt die hij ziet, of andersom. Dat heet beschaving. Waarom dan toch nog die hoofddoek? Esmaa: "De islam gaat een stapje verder en zegt: voorkomen is beter dan genezen. Ik wil me graag aan de regels van mijn geloof houden. Ik wil daarmee niemand beledigen, ik wil ook helemaal niet laten zien dat ik onderdrukt word. Ik kleed me graag soberder dan de norm die nu heerst. Het is niet zo van: kijk mij eens moslim wezen."

Esmaa heeft iets aangenaam opstandigs over zich, tegelijkertijd houdt ze zich netjes aan de regels van de islam. Een verwarrende combinatie. Je zou denken dat een liberale, onorthodoxe benadering van de islam - zonder hoofddoek - beter bij haar past. "Het klopt wel dat al die regeltjes niet zo bij me passen. Het zit 'm niet in: dit is halal , dat is haras . Daar ben ik niet voor. Kijk, het geloof komt in bepaalde fases. Eerst ga je geloven dat er maar één god is en dat Mohammed de profeet is. Dan raak je nieuwsgierig, ga je allerlei boeken lezen. Op een gegeven moment ben je eraan toe om een hoofddoek te dragen. De perfecte manier is van binnen naar buiten."

Esmaa is erg gespitst op generalisaties, krijgt een allergische reactie van 'de moslim' of 'de autochtoon'. "Je kunt niet namens de moslimgemeenschap praten, net zo goed als dat je niet namens het Nederlandse volk kunt praten. Als Beatrix wat zegt in het buitenland - pardon, Hare Majesteit - en je kunt je niet vinden in haar woorden, hoe los je dat dan op?" Ze weet van zichzelf dat ze heel defensief kan reageren. Sinds 'elf september' is het moslims in Nederland niet makkelijk gemaakt, heeft ze zich constant moeten verdedigen en verantwoorden, vandaar. "De berichtgeving was vol van moslims moslims moslims. De islam werd bestookt met allerlei vraagstukken en bull -lariekoek. Als moslim heb je het dan niet echt makkelijk hoor, met alle vragen die op je af worden gevuurd."

Esmaa werkte in die tijd als doktersassistente. Op een dag duwde een arts met wie ze al lang en prettig samenwerkte, een tijdschrift onder haar neus: "Wat vind jij hier nu van?" Het was een artikel waarin stond dat de Koran haat predikt en geweld verheerlijkt. Ze had het gevoel dat ze ter verantwoording werd geroepen, gedwongen werd een standpunt in te nemen. Alsof de arts haar wantrouwde, wilde weten aan welke kant ze stond. Esmaa zei terug: "Waarom kom je met dat artikel bij mij? Ik ben aan het werk."

Ze maakte zich boos over de pratende hoofden die ze op televisie zag. "Mensen kregen een microfoon onder hun snufferd gedauwd en riepen maar wat. Ik zat me dood te ergeren aan bepaalde types die een mening verkondigden onder het mom 'ik ben moslim'. Of er kwam weer een of andere wetenschapper aan het woord die denkt dat hij weet hoe het zit met 'de moslim'. En ik dacht: nee, zo is het niet! Sinds De Meiden van Halal wordt heel vaak naar onze mening gevraagd. Natuurlijk word ik daar wel eens moe van, maar ik vertel liever duizend keer op televisie wat ik ervan vind, dan dat ik me erger aan wat anderen beweren. Als ik mijzelf nu hoor praten op tv denk ik: inderdaad, daar sta ik achter."

Tijdens het gesprek wordt Esmaa steeds feller. Ze kan zich zo bóós maken over de manier waarop moslims in Nederland benaderd worden. "Moslims worden tegenwoordig voortdurend geacht een standpunt in te nemen," zegt ze. "Als een moslim ergens anders op de wereld wat flikt, moet je zeggen dat je het goed of slecht vindt. Ik wil me niet gedwongen voelen om me uit te spreken. Waarom wordt mij om mijn mening gevraagd? Negen van de tien keer is het angst; ze willen weten waar je staat, zodat ze weten hoe ze je moeten benaderen. Dat is het. Ik weiger de angst weg te nemen bij die ander. Snap je? Moslims zijn altijd al deel geweest van deze samenleving. Omdat duizenden kilometers van ons vandaan een terroristische aanslag wordt gepleegd, zijn de moslims in dít land ook ineens deels verantwoordelijk? Na elf september ging iedereen zich verdiepen in de Koran, bepaalde teksten uit de context halen en maar bevestiging zoeken dat de islam haat predikt. Ja en dan wordt het link. Dan duw je een groepering die vredelievend is in een hoek. Kom op, mensen, word even wakker!"

Omdat ze zo uitgesproken en adrem reageert, is ze een geliefde gast in actualiteitenprogramma's. Esmaa flapt er geregeld wat uit. "Ik schijn nogal impulsief te zijn," zegt ze droogjes. Zo leidde een uitspraak van haar en haar zussen in Pauw & Witteman onbedoeld tot een relletje. De 'tv-persoonlijkheid', zoals de site Wikipedia haar omschrijft, wordt geacht overal een doordachte mening over te hebben. "Ik ben het meisje met de hoofddoek dat vloeiend Nederlands spreekt - wat in de ogen van een grote groep mensen raar is - en veel dingen weet. Dan komt het woord excuusallochtoon of excuusmoslima tot zijn recht. Ik word echt overal voor gevraagd. Ik ga voor mezelf geregeld terug naar de kern: wat is de reden dat we zijn begonnen met De Meiden van Halal ? Omdat we willen laten zien dat het ook zó kan. Je hoort zo vaak dat jonge moslims in een identiteitcrisis leven omdat ze het geloof of hun cultuur niet kunnen combineren met de Nederlandse samenleving. En je hoort te vaak dat moslims terroristen zijn."

Esmaa - winnares van BNN's nationale IQ Test voor BN'ers - is slim en kan goed leren, maar de mentrix van de brugklas vond destijds dat ze beter laag kon beginnen: op de mavo. Toen ze daarna naar de havo wilde, besloot de decaan dat ze beter naar het mbo kon, een vak leren. Haar ouders lieten het er niet bij zitten, voerden verscheidene gesprekken op school, maar de decaan hield voet bij stuk. Esmaa: "Discriminatie is een zwaar woord en ik wil niet zeggen dat het was omdat ik allochtoon ben - je mag vooral niet de slachtofferrol aannemen. Maar als ik terugdenk, is het niets anders dan dat. Ik heb er geen andere logische verklaring voor."

De opleiding tot doktersassistente was onder haar niveau, daarna deed ze de lerarenopleiding Engels en kwam ze min of meer toevallig voor de klas te staan op een school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. Ze heeft Arabisch geleerd in Jordanië, haar internationale lesbevoegheid gehaald, maar is nog altijd niet waar ze wil zijn. Diep in haar hart zou ze een universitaire studie willen volgen.

Haar vader heeft alleen lagere school, haar moeder deed de Pabo en werkte als lerares op een lagere school. Esmaa heeft altijd beweerd dat ze niet op haar moeder lijkt, omdat het zo'n zachte, lieve vrouw is. Maar hoe ouder ze wordt, hoe meer karaktereigenschappen ze van haar blijkt te bezitten: "Ik word nu ook een klein beetje van dat gevoelige." Haar zussen zeggen steeds vaker: zie je nou wel, je lijkt op haar. Esmaa: "Toen ik klein was, werkte mijn moeder, ze voedde op, ze kookte. Zij was drie dingen in één. Zo iemand wil ik worden."

Een ding wil ze niet overnemen van moeder: haar bescheidenheid. "Als mijn moeder ergens op bezoek is en ze krijgt bijvoorbeeld geen kopje thee, dan zit ze daar de héle avond met grote dorst zonder het te zeggen, want dat vindt ze respectloos. Dat moet je niet zeggen, dat hoort niet. Terwijl ik in zo'n geval denk: sorry hoor, of ik ga naar huis, of ik vraag wat te drinken. Ik wil wel beleefd zijn, maar niet dat zachte, altijd maar zorgen dat de ander zich goed voelt. Ik heb geen verborgen boodschap, absoluut nooit." Ze lacht. "Vandaar dat ik zo dik word. Als je je geen zorgen maakt, eet je je helemaal klem."

Esmaa is 28 jaar maar woont nog altijd thuis, met haar drie zussen en broertje - de oudste broer is het huis uit. "Ik vind het niet gezellig om alleen te wonen. Ik heb acht maanden in mijn eentje in Spanje gezeten. Toen heb ik echt moeten wennen aan de stilte, ik had in het begin altijd de televisie aanstaan."

Tantes in Marokko zeggen: "Esmaa, wordt het niet eens tijd?" Om te trouwen, bedoelen ze. Esmaa zei in een recent interview dat moslimmannen haar niet zien als wife material . "Ik ben te druk, ik ben overal en nergens. Misschien raken ze geïntimideerd door mij. Het is toch een beetje een machocultuur, de man wil de man zijn. Ik wíl ook een man-man, snap je? Dus moet ik wel een superman hebben en niet een of ander miezerig mannetje dat niet helemaal sterk in zijn schoenen staat, daar heb ik niks aan. Ik hoef geen traditionele Marokkaan, maar ik wil wel dat hij islamitisch is. Als hij geen moslim is en ik ga een beetje zitten knielen op een kleedje - wat dan bidden heet - vraagt hij zich af wat ik aan het doen ben. "

Veel Marokkaanse moslimmannen rommelen lekker aan met vriendinnetjes, maar als het erop aan komt, willen ze een traditionele maagd uit Marokko.Wat ís dat toch? "Iedere man wil een vrouw die veel wegheeft van zijn moeder," weet Esmaa. "Als je moeder opgegroeid is in Marokko en hier naartoe is gekomen dan heeft ze dat hele Marokkaanse in zich. En dat bewonder je als man omdat ze je moeder is. Ze zoeken een vrouw met dezelfde karaktereigenschappen. En toch benijden ze een man die een flitsender auto heeft omdat hij en zijn vrouw tweeverdieners zijn. Ze zien ook wel dat zo'n man toch nét iets vaker op vakantie gaat."

Ja, ze is langzamerhand klaar voor het huwelijk. Maar kinderen krijgen lijkt haar heel eng. "Als mijn kind nu ter wereld komt, nou, dat wordt echt een identiteitscrisis voor dat kind," zegt ze. "Thuis leert hij dat bepaalde dingen niet kunnen en buiten wordt hij ermee gebombardeerd. Dat wordt pas vechten tegen de bierkaai. Ik wil mijn kind niet naïef opvoeden, maar wel met bepaalde normen en waarden. Ik weet zelf niet of ik een Marokkaanse Nederlander, een Nederlandse Marokkaan, of een Marokkaans Nederlandse moslim ben. Als ik al niet zeker ben van mijn identiteit, raakt mijn zoon of dochter straks helemaal in de war. Ik voel me eigenlijk gewoon een wereldburger, maar hoe breng je dat over op je kind?"

Ze probeert in de liefde 'rationeel-emotioneel' te zijn, wil niet blind van verliefdheid met een man in zee gaan, maar haar hersens erbij houden. "Kijk, binnen de Nederlandse samenleving is het een beetje lastig om te testen of je bij elkaar past. Wij kunnen niet eerst samenwonen, want dat staat inherent aan het bed delen. En je mag van de islam alleen lichamelijk contact hebben binnen het huwelijk. Je moet daar dus een beetje creatief mee omgaan. Je moet je eerst verloven, dan iemand goed leren kennen, maar je niet laten overheersen door verliefdheidsgevoelens."

En, is ze haar 'superman' al tegengekomen? "Een beetje, haha. Ik ben bezig. Er wordt aan gewerkt." Kan ze over een half jaar wellicht meer onthullen over een eventuele verloofde? Ze lacht geheimzinnig: "Ik denk het wel."

(kader)

8 brutale vragen die je altijd al aan een moslima had willen stellen.

1 Je mag je haar niet tonen in het openbaar. Hoe doe je dat met de kapper?
"Ik ga naar een vrouwenkapper die thuis dames knipt."

2 Wat vind je van mannen met baarden?
"Je hebt van die mannen met baarden... ze zitten te eten, er valt een druppel in en die druppel wordt nooit weggeveegd. Niemand die er wat van zegt. Als die druppel blijft zitten, hoe zit dat dan met de duizenden druppels die eerder gevallen zijn? Als moslim moet je er verzorgd uitzien. Een man met een onverzorgde baard, daar wil ik echt niks van weten."

3 Je hoort richting Mekka te bidden. Heb je wel eens de verkeerde kant op gebeden?
"Ja, een keer bij een vriendin thuis. Ze vroeg wat ik deed. Ja, bidden natuurlijk. 'Nee sukkel', zei ze, 'oost is de andere kant op'."

4 Je moet officieel vijf keer per dag bidden. Sla je wel eens een bidsessie over?
"Helaas sta ik niet op met zonsopgang. 's Ochtends bid ik dus zowel het ochtendgebed als het vroege ochtendgebed. Op mijn werk kan ik gewoon niet bidden, ik heb geen plekje waar ik me kan terugtrekken. Doordeweeks is het echt een bidmarathon aan het eind van de dag."

5 Heb je wel eens gesnoept tijdens de ramadan?
"Toen ik klein was echt wel! Dan had ik honger en at ik iets. Maar je voelt je wel verdomd schuldig aan het einde van de ramadan. Het toffe is dat je tijdens je ongesteldheid niet hoeft te vasten, dat haal je na de ramadan in. Dus sowieso wordt de ramadan één keer in de maand afgebroken."

6 Alcohol mag niet van de islam. Ooit een biertje gedronken?
"Nee, ik vind bier stinken. Als ik aan het bier ga beginnen, world watch out ! Ik denk dat dat echt misgaat."

7 Vloek je wel eens?
"Ja, helaas wel. In het Marokkaans kun je het geloof uitschelden voor je moeder, dat is echt heel erg. Ik zeg wel eens klootzak. Of ezel in het Marokkaans."

8 Heb jij de Koran echt gelezen?
"Nee, niet gelézen-gelezen. De Koran is in Arabische bijbeltaal, dus het kost veel energie als je de tekst echt probeert te volgen. Ik zou het wel willen. Mijn streven is om de Koran uit mijn hoofd te kennen."

© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Viva.