fay weldon
'schoenen zijn heerlijk, schoenen passen altijd'

Fay Weldon heeft een nieuw boek dat iedere vrouw zou moeten lezen: Wat vrouwen gelukkig maakt . Hilarisch, verhelderend en buitengewoon waar. Siska Mulder spreekt met de beroemde, Engelse schrijfster. Vrouwen zijn goed in gelukkig zijn, volgens Weldon. Jammer dat het geluk maar van korte duur is. Tien minuten om precies te zijn.

Fay Weldons nieuwste boek staat vol wijsheden - maar dan niet van het oubollige soort - die zo op een tegeltje aan de muur mogen. Zo heeft ze een fijne survival of the fittest theorie over eten: nature zegt dat je veel moet eten en dik worden, nurture zegt dat je om je Body Mass Index moet denken. Ook vindt ze dat je bepaalde geheimen beter niet prijs kunt geven; eerlijkheid is een overschat fenomeen dat je vaak alleen maar in de problemen brengt. En we kunnen beter stoppen met klagen over seks, een orgasme is nu eenmaal niet voor iedereen weggelegd. Zo beschrijft ze in Wat vrouwen gelukkig maakt , allerlei verschijnselen waar ons geluk vanaf hangt, zoals seks, eten, vriendinnen, familie en - een aparte categorie - chocola.

Ik heb genoten van uw geweldige, geestige boek. Diepe buiging! Wat ziet u zelf als de belangrijkste boodschap?

"Als het ene waar is, hoeft het andere nog niet onwaar te zijn. Er bestaat geen exclusieve waarheid. Je moet je mening niet zo versmallen over waarom mensen zich op een bepaalde manier gedragen, of over wat de oplossing is voor een bepaald probleem. Er zijn meerdere oplossingen. De moeilijkheid is dat die oplossingen elkaar vaak uitsluiten. Als je het ene wilt, kun je het andere niet hebben - nog zoiets wat mensen moeilijk kunnen accepteren. Ergens in het midden ligt de waarheid, hoe saai dat ook klinkt. De waarheid is niet zwart of wit, maar allerlei tinten grijs."

In het boek staan allerlei grappige, fictieve verhalen met een uitgeschreven moraal. Welk verhaal illustreert wat u betreft dit idee over de waarheid?

"Dat het oké is om één keer met de vriend van je beste vriendin te slapen maar dat twee keer een beetje veel van het goede is. (Lacht hartelijk.) En als je tijdens die wilde nacht op het idee komt het negligé van je vriendin aan te trekken, kan je bedgenoot het daarna beter even wassen - niet te heet, maar met de hand. Normaal gesproken krijg je altijd de moraal voorgeschoteld dat je onherroepelijk gestraft wordt voor zo'n daad. Kijk maar naar Madame Bovary . Als dat boek door een vrouw was geschreven, was het volgens mij heel anders afgelopen. In het echte leven kan Madame Bovary best een keer vreemdgaan zonder vreselijke gevolgen."

Volgens u zijn vrouwen goed in gelukkig zijn. Slechts tien minuten lang. Daarna gaan ze zich weer zorgen maken.

"Het leven is oneerlijk, maar zo zitten vrouwen nou eenmaal in elkaar. Het is niet de schuld van mannen. Je moet accepteren dat dat mannen meer talent hebben voor gelukkig zijn. Ze hebben niet zo de neiging in al die angsten en zorgjes te vervallen. Sommige mannen doen dat, maar over het algemeen kunnen ze zich beter vermaken en zich beter focussen. Wij feliciteren onszelf met het feit dat we goed zijn in multi-tasking , maar in feite geeft dat geenszins reden tot vreugde. Mannen doen aan singletasking , waardoor veel dingen ontsnappen aan hun aandacht. Daarom zijn het altijd de vrouwen die de problemen oplossen. Het is momenteel erg in de mode om dit mannen te verwijten, maar dat is nergens op gebaseerd. Je kunt deze oneerlijkheid beter accepteren."

U schrijft dat vrouwen nu eenmaal minder vaak klaarkomen dan mannen. Daar moeten we volgens u ook maar mee leren leven.

"Vrouwen boven de dertig begrijpen precies waar ik het over heb, maar vrouwen onder de dertig reageren erg geïrriteerd op mijn orgasme-stelling. Het is maar een klein deeltje van het boek, maar jonge vrouwen werden er allemaal heel boos over. Ze denken dat ze het recht hebben op een orgasme, dat de natuur rechtvaardig is. En dat elke keer dat een man klaarkomt zij ook klaar moeten komen. Ze geven hem de schuld als het niet lukt. Een van de redenen dat jonge vrouwen single zijn, is dat mannen genoeg krijgen van dat moeilijke gedoe."

En die arme mannen worden ook nog gedwongen om almaar te praten over hun gevoelens.

"O hou op zeg, gevoelens. 'Vertel me wat je voelt', vreselijk. Vrouwen willen voortdurend praten over de liefde. Mannen niet, die weten dat je het dan op een bepaalde manier verpest. Stilte doet een huwelijk goed, dat zien zij in. Dat hele scala aan gevoelens kun je beter met rust laten. Het is de dood voor de romantiek. Veel vrouwen realiseren zich dit niet, gaan van die hou-je-nog-van-me?-vragen stellen. Maar gevoelens van liefde zijn niet constant en je kunt ze ook niet de hele tijd uiten. De algehele klacht bestaat dat mannen zich niet willen binden. Maar ík zou me ook niet binden als ik hen was."

We denken dat we het recht hebben op goeie seks, het recht op geluk....

"Dat recht bestaat niet. Je kan het moeilijk via de wet opeisen. Niet iedereen is even knap, getalenteerd en slim. Vrouwen die wat minder gezegend zijn, wéten dat ze niet alles tegelijk kunnen krijgen, want dat zal ook nooit gebeuren. Dertigers hebben gemerkt dat dit waar is, twintigers wíllen niet dat dit waar is."

Het idee dat alles mogelijk is wanneer je maar je best doet, verandert als je kinderen krijgt, denkt u niet?

"Ja, dan realiseer je je heel goed dat het leven niet eerlijk is. De natuur zorgt voor de instandhouding van de soort, dat we ons voortplanten en kinderen grootbrengen - de vreselijkste taak die er is voor de mensheid. (Lacht.) Maar de natuur zorgt niet voor het individuele geluk. Als je kinderen krijgt, merk je dat je niet alles kunt controleren. En ook dat je geen erg aardig persoon bent. Je ontdekt dat je humeurig bent, gemeen, boos, dat je voortdurend dingen vergeet. Je verliest je geduld, je schreeuwt tegen ze, je stuurt ze boos naar bed en je staat enorm verbaasd over jezelf. Je ontdekt bovendien dat je kinderen vreselijke wezens zijn die het bloed onder je nagels vandaan halen, terwijl je van tevoren altijd dacht dat ze schattig zouden zijn. Maar een kind valt helemaal niet te kneden, het heeft zijn eigen temperament en zijn eigen karakter. En toch houd je van je kinderen, hoe ze ook uitpakken, daar kun je niets aan doen."

Nog zo'n misverstand: dat het goed is om je gevoelens voortdurend te uiten.

"Dat is precies wat ik op therapie tegen heb. Almaar herkauwen wat je in je jeugd hebt meegemaakt, daar geloof ik niet in. Natuurlijk zijn er wel een paar therapieën die werken, maar de meeste therapeuten laten je almaar over jezelf nadenken en praten, wat ongezond is. Psychoanalyse wil je doen geloven dat alle mensen gelukkig en goed geboren worden. En dat jouw ongeluk de schuld is van een ander. Dus geef je je moeder de schuld, of je zussen, of je echtgenoot. Het idee zit diep in de maatschappij verankerd dat íemand de schuld moet krijgen van je eigen verdriet. Dan krijg je van die vreselijke gevallen waarbij de grootmoeder haar eigen kleinkinderen niet meer mag zien, omdat alles wat er mis gaat in het leven van haar dochter ineens de schuld is van die arme vrouw."

U beschrijft een vrouw, Valerie, die een assertiviteitscursus deed. Vervolgens raakt ze vanwege haar grote mond haar baan, familie en vriend kwijt.

"Erg hè? Het is een beetje gemeen, dat verhaal. Valerie weigert om koffie te zetten voor haar baas en wordt ontslagen. In het echte leven is het nogal vernederend als je gevraagd wordt om koffie te zetten, terwijl je keurig naar de universiteit bent gegaan en al je diploma's hebt gehaald. Wat wel waar is: er komt een tijd waarin je je realiseert dat je niet de top gaat halen binnen een bedrijf, dat maar één van de honderd zover komt. En dat het je niet gaat lukken die topbaan te veroveren waar je altijd van hebt gedroomd. Als je ouder wordt, ontdek je dat werk niet altijd zo geweldig is, dat het ook saai kan zijn en frustrerend. De moderne cultuur maakt je wijs dat je geen baan hebt maar een 'carrière'. Jonge vrouwen denken dat ze de top zullen bereiken als ze maar hard genoeg werken en lange dagen maken. Tot ze ontdekken dat er altijd wel een baas boven ze is die nog langere dagen maakt dan zij."

Is het u wel eens opgevallen dat vrouwen die zo'n assertiviteitscursus volgen nou juist degenen zijn die het minste moeite hebben met assertiviteit?

"Ik weet het! Vrouwen worden er vreselijke wezens van. Ik ben zelf nooit naar zo'n assertiviteitscursus geweest, maar het lijkt me echt verschrikkelijk. Er is niets mis met aardig zijn. Probeer gewoon vriendelijk te zijn in plaats van je gelijk te krijgen. Erg uit de mode, maar echt geen slecht idee. Je leeft nou eenmaal met andere mensen, dus kun je het beter zo gezellig mogelijk maken. Je kunt wel je hele leven je moeder overal de schuld van geven, maar je moet het toch doen met je familie. Ik bedoel, sommige moeders zijn te erg voor woorden, dat is waar, maar het zijn er niet veel. Jonge vrouwen koesteren een bepaalde wrok tegen hun moeder. Het een algemeen gedeeld verzet. En de therapie waarin ze dit aangepraat krijgen, is bijna een religie geworden."            

'Schuld staat tussen jou en het plezier in', schrijft u. Vrouwen hebben de neiging om zich altijd en overal schuldig te voelen. Ook niet erg productief.

"Als je je schuldig voelt, is daar een goede reden voor. Dan hóór je je ook schuldig te voelen. Mijn theorie is dat je er dan beter iets aan kunt doen. Als je je kinderen te vaak achterlaat bij de babysitter, is het heel gezond om je daar vervelend over te voelen. Je moet je kinderen niet in de steek laten want ze hebben je nodig. Tegenwoordig wordt mensen aangepraat dat ze zich niet schuldig hoeven te voelen, maar daar ben ik het niet mee eens. Maar ja, ook dit is compleet uit de mode."

Ik heb erg gelachen om het stukje waarin u schrijft: 'Vrouwen springen na het vrijen uit bed om de kat eten te geven en de lingerie te wassen zodat die morgen droog is'.

"Mannen vallen gelijk na de seks in slaap, vrouwen voeren de kat. Maar dat willen we niet weten, want we leven langzamerhand allemaal alsof we in een verhaal rondwandelen. Vrouwen leiden zulke fictionele leven, omdat er zoveel fictie om ons heen is. Al die films, al die tv-series. We leven langzamerhand alsof we in een vreselijke soapserie zijn beland, vol grootse gevoelens. De nadruk ligt veel te veel op wat je voelt, terwijl je beter je hersens kunt gebruiken. De gedachte bestaat dat je je gedrag kunt rechtvaardigen, louter omdat je gevoel het je ingeeft. Als het maar goed voelt voor jezelf mag alles. Dat is zo'n misvatting."

En als we een keer een slechte dag hebben, kunnen we dat nauwelijks meer accepteren.

"Ja, een ander hardnekkig misverstand is dat je geen negatieve emoties zou mogen hebben. Als we ons rot voelen, denken we dat daar meteen wat aan moet worden gedaan. Maar er zijn allerlei negatieve emoties die niet direct uit te bannen zijn, zoals jaloezie en angst. Accepteer gewoon dat je tijdelijk ongelukkig bent. Helaas is het niet meer geoorloofd om je zo te voelen, allemaal het gevolg van de overdramatisering van het leven. De hele ontkenning van de invloed die de menstruele cyclus heeft, speelt ook mee. Als je tegen een vrouw zegt dat ze zich raar gedraagt omdat ze pre menstrueel is, wordt dat als een grote beleding ervaren. Terwijl het gewoon waar is. We moeten gelijk zijn aan mannen, dus willen we niet weten dat onze hormonen opspelen. Het idee bestaat dat vrouwen even competent zijn als mannen op de werkplek. Nou, dat zijn ze niet. Soms is het gewoon 'die tijd van de maand'."

U heeft een interessante theorie over winkelen. De oervrouw in haar jurk van berenvel die haar grot gezellig wil maken komt dan in ons naar boven. Wat een perfect excuus!

"We willen nu eenmaal een mooiere grot hebben dan de buren. De natuur geeft ons in dat we moeten winkelen. We willen zorgen dat ons nageslacht er mooi bij loopt, de kinderen gelukkig maken en ze een goed, warm hol bieden. Waarom zouden we anders winkelen? Ons instinct spreekt. Het draait allemaal om overleven."

En hoe zit het met onze schoenenverslaving? Ook daar heeft u vast een goede theorie over, zoals over alles.

"Vrouwen vinden altijd wel iets lelijk aan hun lichaam. Ze zijn zich overbewust van hun dikke dijen, platte kont of slappe bovenarmen. Maar een schoen is een schoen en een voet is een voet. Schoenen passen ons allemaal. Iedereen kan ze dragen, schoenen leggen niet het accent op dat deel van jezelf dat je lelijk vindt. Het vreemde is dat de meeste vrouwen wel dertig paar schoenen hebben, maar slechts drie paar werkelijk dragen. Dat zijn namelijk de enige schoenen die lekker zitten. Volgens mij is daarom de extreem grote tas momenteel in de mode: daarin kun je je feestschoenen met hoge hakken tenminste kwijt. Op die manier zijn vrouwen in staat om op een feestje hun mooiste schoenen te dragen en als ze naar huis gaan stiekem hun platte, comfortabele schoenen weer aan te trekken."

Uw boek is hilarisch, maar de kern blijkt heel serieus. U schrijft aan het eind prachtig over de ziel: als we de ziel vrijlaten, worden we gelukkig.

"Ja, mijn motto is: 'Doe wat goed is, dan word je vanzelf gelukkig. Wees gelukkig, dan doe je het vanzelf goed'. Zo komt de gevangene in jezelf, de ziel, vrij. De ziel is voor mij het inzicht dat er meer is tussen hemel en aarde. Er is nog een andere wereld, als je er oog voor hebt - iets om te erkennen en zuinig op te zijn. Kunst kan je dat gevoel ook geven: je vindt het mooi, maar je weet niet precies waarom. Het is heel belangrijk om dat soort gevoelens te koesteren. Als je de ziel de ruimte geeft, ga je de schoonheid inzien van een landschap, de kleuren in de natuur, een schilderij. Dat inzicht kun je alleen krijgen wanneer je het ontwikkelt, het is er niet van de ene op de andere dag. Als je je alleen met praktische zaken bezighoudt, zul je deze ervaring missen. Mensen zijn zo druk dat ze zichzelf niet eens de tijd en de rust gunnen om hierbij stil te staan. Ze denken niet diep na over de betekenis van het leven, of over het heelal. Daarom zie je ook zoveel ongelukkige kinderen. Ze leren niet waar het om gaat in het leven. Ze denken dat het om nieuwe spullen gaat, dat dat is wat ze willen, maar onbewust verlangen ze ernaar dat hun ziel wordt erkend."

Ik verlang nu al naar Wat vrouwen gelukkig maakt deel twee.

"Ik vrees dat dat beter door een man geschreven kan worden. Het zou goed zijn als mannen ons eens uitleggen hoe ze dat doen: langer dan tien minuten gelukkig zijn."

© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Viva.