of je nu werkt of moedert:
stop met zeuren!

Nee, niet alle moeders moeten per se werken. En nee, een carrière is niet zaligmakend. Siska Mulder wordt alleen zo moe van het gezeur. Ze vindt het zonde dat vrouwen zichzelf en hun werk zo weinig serieus nemen. Je salaris gaat op aan de crèche? Je moet dus wel stoppen met werken omdat de kinderopvang zo duur is? Wees liever eerlijk.

"De crèchekosten zijn zo hoog dat ik net zo goed kan stoppen met werken." Wie denk je dat deze uitspraak doet, een man of een vrouw? Juist ja, een vrouw. Een man komt niet eens op het idee. Mannen denken in andere, ferme termen: ze verdienen de kost, zorgen voor brood op de plank, onderhouden het gezin. Ze werken voor hun geld en daarmee uit. De kosten van de crèche zijn hoog, maar ze brengen hun kind er toch naartoe, want thuisblijven is voor hen geen optie. Zijzelf dénken er althans niet over. Kijk, als hun vrouw daartoe bereid is, wordt het natuurlijk een heel andere zaak.
Citaat twee: "Mijn inkomen gaat (bijna helemaal) op aan de crèche." Inderdaad, ook deze woorden komen uit de mond van een vrouw. Beide uitspraken staan symbool voor de manier waarop veel vrouwen in Nederland tegen hun baan aankijken.

Maar, grote maar
Laat ik voorop stellen dat de crèchekosten inderdaad idioot hoog zijn. En de kwaliteit van de opvang laat nogal eens te wensen over; die wordt vaak verzorgd door laag opgeleid personeel dat weliswaar de beste bedoelingen heeft, maar lang niet altijd de kwaliteiten om kinderen pedagogisch verantwoord te begeleiden. Bovendien zitten veel groepen zo vol dat de leidsters nauwelijks aan opvoeden of leerzame spelletjes toekomen. Voor ouders is er helaas weinig te kiezen of te eisen, vaak mag je al blij zijn dat je een crècheplek hebt gevonden. De overheid zou dan ook veel meer maatregelen moeten treffen om betaalbare en betere opvang te stimuleren.
Allemaal waar. Maar. Grote maar. Wat ik niet begrijp, is dat vrouwen hun eigen werk met bovengenoemde en soortgelijke opmerkingen naar beneden halen. Alsof je alleen maar werkt om de crèche te betalen. Dan kun je net zo goed zeggen dat (een deel van) het inkomen van je echtgenoot opgaat aan de kinderopvang. Maar zo denken we niet, want dat de man werkt, is een vanzelfsprekendheid. Wie beweert dat de hoge crèchekosten haar dwingen om te stoppen met werken, neemt haar werk niet serieus. Daarmee maak je van je werk een baantje dat je alleen maar hebt om wat extra geld te genereren - zoals vrouwen vroeger hooguit een baantje hadden om eens wat leuks voor zichzelf te kunnen kopen.
Zie het liever zo: door te werken ben je in staat een deel van de hypotheek of de huur, de boodschappen en de kleren voor de kinderen te betalen. Met je salaris betaal je de kattenbakkorrels, de energierekening en de autoverzekering. En o ja, ook nog een deel van de crèchekosten. Net als je man. Wanneer je zo redeneert, is het ineens een stuk minder logisch om te stoppen met werken als de kosten van de kinderopvang tegenvallen.
Een baan levert je bovendien meer op dan financieel voordeel alleen. Je ontdekt en benut je talenten, om één ding te noemen. Natuurlijk is het prachtig om al moederend je verzorgende talent te ontwikkelen, maar werk brengt weer andere talenten bij je naar boven. Je kunt bovendien de kennis aanwenden die je tijdens je opleiding hebt opgedaan. Wie werkt, doet waardevolle levenservaring en mensenkennis op. Je ontmoet bijvoorbeeld interessante figuren die je anders nooit zult ontmoeten, ontwikkelt je analytisch vermogen, kunt je hersens lekker laten kraken, ondervindt wat macht met mensen doet, spreekt je zakelijke talent aan en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Ik weet het, als moeder kun je je organisatietalent ook goed gebruiken, ben je creatief bezig, ontwikkel je je pedagogische inzicht en wat dies meer zij, maar wees nou eens eerlijk: een baan levert je andere levenservaring op dan voor de kinderen zorgen. En nou niet roepen dat je kind opvoeden ook een baan is, alleen dan onbetaald en minder gewaardeerd. Hard werken is het zeker en meer waardering is zeer gewenst, maar laten we de discussie een beetje zuiver houden.

Welkom excuus
Ik kan er niets aan doen, maar ik heb toch het vermoeden dat kinderen voor vrouwen soms een welkom excuus vormen om het werkende leven gedag te zeggen. Het wil niet zo vlotten met die carrière, ze zijn gepasseerd voor een hogere functie, of ze vinden hun huidige werk saai. Dan komt het best goed uit om te kunnen zeggen: ik kies voor mijn kinderen. (Alsof je niet voor je kinderen kiest wanneer je blijft werken.)
Dit zijn vaak degenen die heel verheven over het moederschap doen, alsof het een soort hogere roeping is waaraan ze gehoor moeten geven. Sorry, ik vind dat overdreven. Kinderen horen bij het leven, net als werken voor je geld. Het is een mooi streven om fijne burgers van die ronddartelende peuters te maken, maar een beetje zelfrelativering kan geen kwaad. Ik begrijp best dat het verleidelijk is om dat overvolle bestaan, waarin je geregeerd wordt door de klok, vaarwel te zeggen. Wie fantaseert er niet zo nu dan over om acuut ontslag te nemen en met een grote glimlach de kantoordeur achter zich dicht te trekken? Of in het geval van een eigen bedrijf: om lekker nee te verkopen, in plaats van elke opdracht aan te nemen uit angst dat de telefoon voortaan zwijgt? In mijn geval gaat die fantasie gepaard met een visioen van een huis aan zee, in een land waar de gemiddelde temperatuur boven de twintig graden komt. Tot ik me bedenk dat ik dan financieel afhankelijk word van mijn man. Dat geeft een zekere druk, ook al is hij best bereid de rekeningen te betalen. Wat nu als we onverhoopt uit elkaar gaan, of als ik alleen achterblijf? Ik wil toch liever niet in een kartonnen doos aan zee eindigen, hoe aangenaam de temperatuur in dat verre land ook is.
Werk is niet altijd leuk, maar dat is zorgen voor de kinderen ook niet. Kinderen krijsen, jengelen, weigeren rekening te houden met je bioritme, doen hun mond stijf dicht als je ze probeert te voeren, bekrassen je nieuwe bank met viltstift en geven bij voorkeur over op het witte karpet. Zeg je daarom: ik stop ermee? Nee, ze horen bij je leven en je kunt ze eenvoudig niet meer wegdenken.
Hetzelfde geldt voor een baan, zou je zeggen. Je baas doet moeilijk, irritante collega's melden zich aan je bureau, je hebt slaapverwekkende vergaderingen, worstelt met hoofdpijn-veroorzakende dossiers en op sommige dagen draai je louter op routine. Zeker als je kinderen hebt die je van je nachtrust beroven, valt het lang niet altijd mee. Stop je er daarom mee? Als kinderen alleen maar krijsten, jengelden, 's nachts wakker werden, kliederden, in eetstaking gingen en overgaven, had je ze al lang bij het grof vuil gezet. Maar gelukkig zijn ze ook lief, aanhankelijk, vrolijk en grappig. In jargon: je krijgt er zoveel voor terug. Dit gaat op de werkvloer eveneens op. Gelukkig zijn er genoeg warme, fijne, vrolijke en grappige momenten. Ja, inderdaad: je krijgt er zoveel voor terug. Economische zelfstandigheid bijvoorbeeld. Het voelt goed om je eigen geld te verdienen, om te weten dat je jezelf kunt redden als het nodig is.
Onlangs was er een discussie tussen hoogopgeleide, leidinggevende vrouwen op televisie, waarin een Française zich verbaasde over de werkmentaliteit van de Nederlandse vrouw. Zij keek met de frisse blik van de buitenstaander naar onze maatschappij. Ze was elegant en beleefd, maar zei wel duidelijk dat Nederlandse vrouwen geen doorzetters zijn. Volgens haar geven we veel te snel op. Laten we niet vergeten wat voor mooie kanten een carrière met zich meebrengt. En met carrière bedoel ik niet: zo hoog mogelijk stijgen op de maatschappelijke ladder, maar: fijn werk dat je voldoening geeft.
En laten we vooral ook niet vergeten dat er meer is in het leven dan dat, daar kom je na een jaar of tien (hard) werken wel achter. Het blijft toch merkwaardig dat de Nederlandse man gemiddeld méér gaat werken na de geboorte van de kinderen, in plaats van minder. Op zoek naar status en macht werkt hij zich nog maar al te vaak helemaal kapot en dat heeft ook iets treurigs. Daarvoor betaalt de ware workaholic een prijs. Met een beetje pech belandt hij op een dag met een hartaanval in het ziekenhuis en vraagt hij zich af waar hij die vreemde figuren aan zijn bed toch van kent. Om na lang denken te concluderen dat dat zijn kinderen moeten zijn. Willen we in dat opzicht op mannen lijken? Nee bedankt. Een carrière is zeker niet zaligmakend.

Geforceerd verdedigen
Oef, wat een overgevoelig onderwerp. Ik zie de boze brieven al weer binnenstromen. Zodra je het over werk en moederschap hebt, breekt de oorlog uit. Moeders zonder baan roepen dat zij véél beter voor hun kinderen zorgen. Werkende moeders roepen op hun beurt dat het juist zo goed voor kinderen is om naar de crèche te gaan. Moeders zonder baan beweren dat kleine kinderen het best af zijn bij hun moeder. Moeders met baan beweren dat kleine kinderen gelukkig worden als hun werkende moeder gelukkig is. Moeders zonder baan roepen om het hardst hoe heerlijk ze het vinden om hun kinderen te zien opgroeien. Moeders met baan roepen om het hardst dat ze 'quality time' met hun kinderen veel belangrijker vinden. Niet zo gek dus dat moeders zonder baan zich ondergewaardeerd voelen. En dat moeders met baan zich eeuwig schuldig voelen. We praten het elkaar aan.
Laat ik dus één ding duidelijk stellen: ik vind niet dat alle moeders moeten werken. Een gezonde discussie is prima, maar we hoeven elkaar niet voortdurend de maat de nemen. Dat werkt contraproductief. Ik denk juist dat vrouwen veel verder zouden komen als ze elkaar niet voortdurend bekritiseren en in de haren vliegen. Met name moeders zijn onderling streng voor elkaar, hebben sterk de neiging te oordelen en te veroordelen. Volgens mij heeft dat met onzekerheid te maken. Als je stevig in je schoenen staat en overtuigd bent van je eigen keuzes, heb je het niet nodig om andere vrouwen onderuit te halen, of hun keuzes voortdurend op jezelf te betrekken.
Wie er voor kiest thuis te blijven om voor de kinderen te zorgen, moet dat lekker zelf weten. (Mannen gun ik dat net zo, overigens.) Moeders verdienen respect, ongeacht de keuze die ze maken. Wees alleen eerlijk over je motieven en geef niet de hoge crèchekosten de schuld. Doe niet alsof je je baan wel op móet zeggen omdat de maatschappij je geen andere keuze laat. Vrouwen die dat beweren, verdedigen zich op een geforceerde manier. Ik snap wel waar het vandaan komt - de maatschappelijke druk is groot - maar ik vind het geen slimme strategie. Sorry, het klinkt in mijn oren toch een beetje gefrustreerd en dat lijkt me nu juist niet de bedoeling. Daarmee bagatelliseren ze niet alleen hun eigen carrière, maar ook de stap om thuis te blijven voor de kinderen.
Thuisblijvende moeder: stel dat kinderopvang voortaan gratis is, ga je dan morgen weer aan het werk? Laten we eerlijk zijn tegen elkaar en onszelf. Het is veel waardiger om dicht bij jezelf te blijven. De enige die bepaalt of je stopt met werken ben je zelf.

© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Viva.