succes in de liefde?
volg je hoofd, niet je hart
Het is taboe, maar Marie Claire zegt het hardop: in de liefde kun je beter je hersens gebruiken dan blind af gaan op je gevoel. Vergeet die meeslepende, romantische droom. De uitkomst voor zoekende singles en de redding voor 'lopende' relaties: het verstandshuwelijk nieuwe stijl.
Bestond er maar een alwetende koppelaar die vanaf z'n majesteitelijke wolk met een knokige vinger de ideale geliefde spoorslags aanwijst. Welgeteld 1,8 miljoen dertig plus singles lopen er in Nederland rond. In alle eerlijkheid, voor een tijdje is het leuk om alleen te zijn, maar uiteindelijk willen we bijna allemaal ons leven delen met een geliefde. Als zo veel zoekende zielen rondwaren, doen we toch iets niet helemaal goed in de liefde. Datende dertigers gaan behoorlijk verkrampt met elkaar om. De romantische verwachtingen zijn zo hoog gespannen dat een etentje voor twee zelden tot het gewenste resultaat leidt. Singles van die leeftijd hebben hun portie liefdesverdriet gehad en willen geen risico meer lopen, bang als ze zijn om opnieuw teleurgesteld en gekwetst te worden. Wanneer het grote gevoel er na één afspraakje niet is, kan de beoogde liefdeskandidaat per direct door de achterdeur het pand verlaten. Don't call us, we'll call you .
Gespannen wachten we op het teken van boven; als we de ware tegenkomen, beginnen mobiele telefoons jubelend te rinkelen, storten de sterren ter aarde en ontkurkt de champagne zich spontaan. Zelf hoef je daar niets voor te doen, je gevoel vertelt je immers, liefst in een fractie van een seconde, 'dat dit hem is'. Dan is het alleen nog een kwestie van het juiste huis, de juiste jurk en de klokken kunnen geluid worden.
Romantiek als vergif
Dit is een wake-up call . We kunnen deze meeslepende, romantische droom beter loslaten, want hij leidt zelden tot een gelukkige relatie. Voor succes in de liefde is meer nodig dan een vaag gevoel.
We zijn slim, we zijn geschoold, we hebben het een eind gebracht met die goed getrainde hersenen, dus waarom zouden we ze niet inzetten voor de meest bepalende keuze in ons gehele bestaan: die van een partner.
Onbewust gebruiken we ons gezonde verstand overigens al lang in de liefde, we geven het alleen niet graag aan onszelf toe. Bij de eerste kennismaking zoeft de scan direct over de man in kwestie, op zoek naar zijn streepjescode. Uit een wisseling van een paar woorden valt al heel wat informatie te filteren. Hoe praat hij (milieu), maakt hij taalfouten (opleidingsniveau), kan hij tegen een grapje (vermogen tot zelfrelativering)? Een korte verticale scan over de potentiële huwelijkskandidaat levert een compleet dossier op: van z'n schoeisel (kring waarin hij zich begeeft, mate van ijdelheid, gevoeligheid voor zijn omgeving) tot z'n haardos (kaalheidsgevaar, kans op kinderen met krullen, algehele hygiëne). Zijn z'n schoenen sinds medio jaren tachtig gepoetst noch verzoold en kan z'n hoofd wel een Head and shoulders-behandeling gebruiken, dan weet je dat hij niet de persoon is voor een frisse, opgeruimde toekomst. Draagt hij gaatjesschoenen en heeft hij de scheiding met een liniaal getrokken, dan meldt de neonbalk boven z'n hoofd: ik bied je een zekere toekomst, zonder fratsen of verrassingen.
Heeft deze man mij te bieden wat ik zoek? Een korte ontmoeting in de kroeg kan de hersenen al flink voeden. Het is niet alleen je gevoel dat je zegt of je een biertje met hem moet drinken, of je beter naar het dichtstbijzijnde toilet kunt spoeden. Je verstand is de advocaat die als een razende het dossier doorneemt en beslist of er toekomst in de zaak zit.
Psycholoog Sybille Labrijn, co-auteur van (onder meer) het boek Nu alleen de liefde nog , heeft een speciale therapie ontwikkeld voor dertig plus vrouwen bij wie het steeds weer misgaat in de liefde. Gezonde relaties zijn volgens haar gebaseerd op sociale uitwisseling, plat gezegd: voor wat, hoort wat. Als jij intelligent bent, wil je een man die minstens zo intelligent is. Schiet zijn IQ niet de hoogte in, dan verwachten we een hoog EQ; z'n sociale gedrag compenseert het feit dat hij geen Einstein is. Zo checken we ook hoe zelfstandig hij opereert, of hij ongeveer even knap is om te zien en of hij maatschappelijk succes heeft. De ratio speelt een grote rol en dat is volgens Sybille alleen maar goed: «Onbewust ben je steeds aan het afwegen. Het gaat om evenwicht, balans. Binnen een relatie is het belangrijk om in het oog te houden of je ongeveer even veel geeft als dat je neemt. Wanneer je je wensen en verwachtingen uitspreekt, kom je te weten of je toekomstplannen dezelfde richting op gaan. Het is slim om daarvan op de hoogte te zijn.»
De psycholoog blijkt een voorstander van het verstandshuwelijk: «Romantiek viert te veel hoogtij. Ik ga trouwen en dan leef ik nog lang en gelukkig, dat is echt een sprookje. Als het wat minder gaat in een relatie moet je kunnen relativeren. Wees reëel. Wanneer vrouwen ontevreden zijn in de liefde, blijft dat gevoel vaak onbestemd. Dan komen ze aan met: 'ik zou wel weer eens kippenvel willen voelen als hij me zoent'. Terwijl je beter kunt accepteren dat in lange, stabiele relaties de passie hele periodes minder wordt. Ik zie het positieve van romantiek, maar het vergiftigt ook zoveel relaties. Alleen al het idee dat we een leven lang samen gelukkig kunnen zijn. We weten dat het niet waar is en toch denkt iedereen: maar mij lukt het wel. Ik pleit voor meer verstand in het huwelijk.»
Gezocht: hockeyman, maar niet te ballerig
Droevig. Jaarlijks scheiden ruim 37.000 mensen (een record van twee jaar terug). Duizenden relaties lopen stuk omdat de geliefden niet goed bij elkaar passen; hadden ze dat maar eerder geweten. Het lijkt niet zo gek om een professionele koppelaar in te schakelen, de moderne variant van de verstandige vader aan wie eerst toestemming moet worden gevraagd voordat het huwelijk kan plaatsvinden. Geen geschikte partij? Dan vliegen de witte duiven niet uit.
Directeur Sabine Stuiver van relatiebemiddelingsbureau Just2Match heeft samen met haar team een uitgebreide screening ontwikkeld. Wil hij kinderen? Is hij conformistisch? Hoe belangrijk is z'n carrière? Is hij nuchter? Hoe vrij is hij in bed? Een lange lijst met concrete vragen wordt afgewerkt. Sabine: «Met die kennis heb je een mooie basis en kom je minder gauw voor verrassingen te staan. Wanneer je net verliefd bent, lijkt het allemaal te kloppen omdat je wílt dat het klopt, dat is het gevaarlijke. Wij draaien het proces om en kijken eerst of twee mensen bij elkaar passen, voor de verliefdheid een kans krijgt. Een match moet op wel tachtig punten overeenkomen wil het werken.» Zakelijk zegt ze: «Als de randvoorwaarden goed zijn, kun je vervolgens kijken of er een vonk overslaat.»
Zij adviseert om onderscheid te maken tussen eisen en wensen. Wat is essentieel en wat mooi meegenomen? Anders zit je met een onmogelijk eisenpakket waar geen man aan kan voldoen. Kom je er zelf niet uit, dan kan een buitenstaander die jou goed kent - een vriend of vriendin bijvoorbeeld - beoordelen of de persoon die je aan de haak hebt geslagen werkelijk bij je past. Volgens Sabine hoeft je geliefde niet precies hetzelfde te zijn als jij, maar moet zijn levensinstelling wel sterk op die van jou lijken.
De vrouwen die bij haar aankloppen, gaan rationeel na wat voor man ze zoeken. Ze weten wat ze willen en durven in de veilige nabijheid van een professional hun eisen te formuleren: slim, goed om te zien, uit een welwarend milieu, mag geen kinderen hebben uit een vorige relatie. Of, zoals een cliënte haar wens omschreef: «Ik wil een type hockeyman maar niet te ballerig of arrogant». Inmiddels is zij met succes gekoppeld aan een man die aan hockey doet en door de matchmaker wordt omschreven als open en sociaal.
Eindelijk weten wat je zoekt
Mediator Marijke Houben komt in actie als het huwelijk dreigt te stranden. Zij is geen huwelijkstherapeut, maar leert koppels concreet te onderhandelen - «Bij tijden zijn dat harde gesprekken omdat ik het helder stel». Jazeker, ook in de liefde kun je onderhandelen. Het moet zelfs, om een relatie gezond te houden. «Wat zijn je basiswaarden? Daar gaat het om,» zegt Marijke. «Ik denk dat je elke drie jaar de balans moet opmaken. Wat wil die ander? Wat wil jij? Als je het zelf al niet weet, hoe moet die ander dat dan weten? Het is net als met seks: als je niet aangeeft wat je fijn vindt, komt hij er nooit achter. Wanneer je eenmaal weet wat je graag hebben wilt, hoeven dat geen zware, ingewikkelde gesprekken te zijn.»
Gebruik je hersenen, is ook de boodschap van de mediator. «Er komt wel gevoel bij kijken. Maar als je iets voelt in je buik, moet je dat vervolgens met je hoofd objectiveren. Wanneer je bewust rationeel omgaat met je eigen wensen kom je juist dicht bij je gevoel.» Bij uitstek het terrein van vrouwen, zou je denken, die immers eindeloos hun gevoelens analyseren. Marijke schudt haar hoofd: «Het grote probleem is juist dat vrouwen denken dat ze verder zijn dan mannen. Ze menen te weten hoe hij in elkaar zit en proberen hem te veranderen. Daarmee zitten ze zichzelf en hem in de weg.»
Sommige stellen vinden het beangstigend om te onderzoeken wat ze werkelijk verlangen. De uitkomst van zo'n gezamenlijke analyse kan immers ook zijn dat je elkaar niets meer te bieden hebt; dan dreigt een scheiding. Maar veel geliefden ontdekken dat het «een spannende zoektocht» is. Marijke: «Ik geef huiswerk mee: maak een lijstje met wensen. Mensen zijn vaak slecht in staat om hun belangen te onderzoeken. Het belangrijkste blijft: zicht krijgen op wat voor jou in de kern waardevol is. Als je dat weet, stel je jezelf de vraag of hij aan die behoeften kan voldoen. Is hij wel degene die eraan moet voldoen, of zijn er andere manieren om dat voor elkaar te krijgen? Hij kan niet voorzien in al je behoeftes, relaties werken pas als je zelf verantwoordelijkheid neemt voor je geluk. Dan kun je je eigen fouten herstellen en wordt je ongelooflijk veel vergeven.»
Pas wanneer stellen op het punt van scheiden staan, roepen ze de hulp van de mediator in. Te laat. «Had ik dit maar tien jaar eerder geweten, dan hadden we hier niet gezeten», krijgt Marijke vaak te horen. Of: «Bedankt, nu weet ik wat ik een relatie zoek». Jammer toch. Hadden de echtgenoten het broodnodige denkwerk eerder verzet, dan had het wellicht niet op een scheiding hoeven uitdraaien (of waren ze juist tijdig gestopt met deze relatie).
Romantiek versus ratio
Uitonderhandelen: het klinkt wel erg hard. Is er met zo'n zakelijke benadering nog ruimte voor verliefdheid, of kunnen we die rare geestesgesteldheid maar beter in de ban doen? Liefde maakt immers blind. «Daar ben ik het niet mee eens,» zegt Marijke gepassioneerd. «Verliefdheid is een verdomd slim systeem. Omdat je positief naar je geliefde kijkt, vang je ongelooflijk veel informatie op. We analyseren voortdurend ons gevoel. Moet je eens luisteren naar een verliefde vrouw met haar vriendinnen; elk klein dingetje wordt opgemerkt. De enige vraag is of de informatie goed wordt geïnterpreteerd. Als je verliefd bent, vind je het zelfs schattig dat hij z'n schoenen buiten de deur moet zetten omdat hij zulke zweetvoeten heeft. Ach gos, denk je dan. Terwijl je je een paar maanden later ergert aan z'n rondslingerende stinksokken. Maar je had het wel opgemerkt.» Hè gelukkig, verliefdheid hoeven we voortaan niet meer te zien als een staat van wezenloosheid; je bouwt in die fase immers een dossier vol informatie op die je (opnieuw) kunt analyseren als de vlinders enigszins tot rust zijn gekomen.
Na de grote verliefdheidsfase is het zaak na te gaan of je met deze huwelijkskandidaat een langere relatie wilt aangaan en dan komt het aan op je vaardigheid om diepgaande gesprekken te voeren. De onderhandelingen mogen beginnen. Kom je die onderhandelingen goed door, dan kun je met een gerust hart en verstand zeggen: schat, ik houd van je. Romantiek en ratio gaan eigenlijk prima samen.
Uit de praktijk van de psycholoog: hoe ontwijk je de foute man?
De vrouwen die de hulp inschakelden van psycholoog Sybille Labrijn vroegen zich massaal af wat ze fout deden in de liefde. Waarom liep het steeds weer mis? Sybille raadt aan om je verstand te gebruiken: «Als je wat ouder bent, is je identiteit gevormd. Dan ben je geen kameleon meer en kun je je niet eindeloos aanpassen aan die ander. Het romantische ideaal schrijft voor dat je alle problemen aankunt als je de ideale liefde eenmaal hebt gevonden - ook al verschil je nog zoveel van elkaar. Terwijl je beter concreet kunt kijken of de levensstijl van die ander bij je past. Dan kom je uit bij het verstandshuwelijk.»
De vrouwen in haar praktijk krijgen van hun omgeving almaar te horen dat ze te veeleisend zijn. Sybille constateert het tegenovergestelde: ze zijn niet kritisch genoeg. Ze forceren zich door een relatie aan te gaan met een man die niet bij ze past en verwijten het zichzelf als het vervolgens mislukt. Sybille: «Als ik doorvroeg, wisten ze heel goed wat ze nodig hadden en toch gingen ze een relatie aan met een man die dat niet kon geven. Ze wilden kinderen en gingen met een vrijbuiter. Of ze verlangden naar een zoete-inval-huis en hadden gekozen voor een man die al geïrriteerd werd als de deurbel ging. Ik ging met ze na wat de relatie hen opleverde. Welke emotionele winst viel er te behalen?»
Vrouwen met weinig gevoel van eigenwaarde hebben de neiging om te kiezen voor het type foute man, een geliefde die hen niet gelukkig kan maken. Na de zoveelste mislukte relatie hebben ze enkel nog in hun hoofd wat ze niet willen. Met een negatieve checklist in de hand is het lastig zoeken naar een geschikte echtgenoot. Sybille: «Uitgaan van angst is niet goed. Deze vrouwen zijn bang voor wat ze eigenlijk willen, terwijl je best groot mag dromen - hoe groter hoe beter zelfs. Daarna moet je het alleen wel concreet maken.»
De checklist van de psycholoog
Wat zoek je in een man? Die vraag is belangrijk. Zorg dat de verschillen tussen hem en jou niet te groot zijn.
Check bijvoorbeeld:
- Wil hij in de stad wonen of buiten?
- Wil hij kinderen?
- Hoe sociaal is hij?
- Hoeveel behoefte heeft hij aan spanning en sensatie?
- Heeft hij een vergelijkbare achtergrond als jij?
- Wat vindt hij leuk om te doen in zijn vrije tijd?
De wensen- en eisenlijst van de matchmaker
De matchmaker gaat uit van zoveel mogelijk overeenkomsten. Maak een onderscheid tussen wensen en eisen, anders krijg je een onmogelijke verlanglijst. Check bijvoorbeeld wat je antwoord is op de volgende vragen en kijk of je (potentiële) geliefde eraan voldoet.
- Welke leeftijd, lengte en lichaamsbouw heb je in je hoofd?
- Mag hij roken?
- Wil je een man die verlangt naar kinderen?
- Mag hij gescheiden zijn?
- Mag hij kinderen hebben uit een vorige relatie?
- Hoeveel vind je dat hij zou moeten verdienen?
- Welk opleidingsniveau verwacht je?
- Wil je een krachtige of een meegaande man?
- Wil je dat hij een eigen sociaal leven heeft?
- Wil je een bankhanger of een uitgaanstype?
- Moet hij sportief zijn?
De basiswaarden van de mediator
Deze vragen vereisen flink wat zelfonderzoek. Wanneer je eerlijk tegen jezelf durft te zijn, leveren ze zeker interessant materiaal op.
- Respecteert hij mij?
- Respecteer ik hem?
- In hoeverre respecteer ik mijzelf?
- Weet ik waar ik aan toe ben met hem en vind ik dat belangrijk?
- Voel ik me genoeg verbonden met hem?
- Voel ik me vrij genoeg?
- Voel ik me zeker bij hem?
© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Marie Claire.