weg met die blauwe engerd

Waarom zijn we toch zo bang voor geldzaken? Zodra een blauwe envelop op de mat valt, raken we in paniek. Ook journaliste en schrijfster Siska Mulder heeft er last van.

Guilty, your Honour . Ja, ik beken: ik ben een wandelend cliché. Ik zou graag een glorieus verhaal houden waarin ik uit de doeken doe hoe goed ik mijn bankzaken regel, hoe ik mijn geld winstgevend beleg en me onvervaard op mijn financiële administratie stort. Economisch zelfstandig? Dan heb ik natuurlijk ook lekker zelfstandig mijn geldzaken op orde. Zou je zeggen.
Niets is minder waar. Als een envelop van mijn bank arriveert, laat ik hem uit mijn handen vallen als ware het een anthraxbrief en ren ik panisch rondjes door het huis tot ik sterretjes zie. Wanneer ik ten langen leste de kamer weer betreed waar de gevreesde envelop zich ophoudt, doe ik simpelweg of het onding niet bestaat. Ik gedraag me als een driejarige die zijn ogen stijf dicht knijpt in de hoop dat daarmee de griezels verdwijnen. De envelop maakt daarna een lange reis. Van tafel naar het stapeltje 'lastige zaken: negeren', van stapeltje 'lastige zaken: negeren' naar stapeltje 'kijk ik nog wel eens naar', om uiteindelijk onvindbaar verklaard te worden. Hè hè, daar zijn we weer vanaf.

De blauwe envelop van de Belastingdienst wacht een nog wreder lot: die wordt persoonlijk aansprakelijk gesteld voor het acute ongeluk dat hij aanricht. Als een bange kat sluip ik om het blauwe monster heen. De grote vraag is natuurlijk: welk nieuws houdt zich schuil in zijn binnenste? In plaats van mij daarvan te vergewissen vrees ik met grote vreze. Een vriendin van mij maakt het nog bonter. Zij bekende dat ze haar belastingenvelop steevast in het vriesvak deponeert. Toen ik informeerde waarom zei ze: "Daar kan hij tenminste geen kwaad aanrichten. Hij zit achter dubbele deurtjes, wel zo veilig." Doorgaans verblijft haar papieren vijand in het vriesvak tot haar vriend besluit diepvriesspinazie of patat te maken.
Toen ik laatst eindelijk de moed had opgebracht zo'n blauwe rakker te openen bleek die de mededeling te bevatten dat ik geld terug kreeg van de belasting. Viel dat even mee. En dat is natuurlijk het hele punt: meestal valt het mee. Het ergste financiële lijden is het lijden dat men vreest, zoiets.
Maar we zijn er nog niet. We hebben het immers enkel nog gehad over de basisadministratie. Spaargeld? Staat op een rekening met minimale rente. Tot mijn schaamte moet ik bekennen dat ik destijds - alweer zo'n tien jaar geleden - weigerde me in de materie te verdiepen en een spaarrekening heb genomen bij mijn bank omdat dat zo lekker makkelijk was. Zelfde rekeningnummer, weet je wel, kan ik tenminste onthouden. Hoeveel erop staat? Dat zou ik even moeten nakijken.
Hypotheek? Heb ik niet. Terwijl leeftijdgenoten een heuse wooncarrière hebben opgebouwd en de handigerds onder hen inmiddels een koophuis bewonen dat in de categorie onbetaalbaar valt, woon ik nog altijd in een huurhuis. Die categorie onbetaalbaar blijkt voor de geldbewuste medemens dus wél betaalbaar met fikse overwaarde, kopen en verkopen in de goede tijd, een hypotheek die stamt uit de periode waarin de rente historisch laag stond en meer van die zaken waar ik nooit wat vanaf wilde weten.

"Mensen zonder eigen huis worden in elk geval nooit miljonair," deelde een vriendin laatst blijmoedig mee. Dat was uit onderzoek gebleken. Nu heb ik nooit het streven gehad miljonair te worden, maar om mijn kans op zes glanzende nullen nu bij voorbaat te verspelen gaat zelfs mij te ver. Dus kijk ik de laatste tijd voorzichtig op Funda met het idee nu eindelijk eens financieel volwassen te worden. Duur zeg, huizen in Amsterdam. Van 120 vierkante meter in de binnenstad met dakterras en fenomenaal uitzicht zakte ik al snel af naar de categorie: origineel (= onhandig ingedeeld) appartement (= geen aparte slaapkamer) in redelijke staat (= krot), vlak bij de Ring (= aan de rand van de stad) met gezellig balkon (= zo klein dat je er net kunt staan). Ik blijf voorlopig nog maar even wonen in mijn huurhuis, dat financieel verstandige kennissen tot uitspraken brengt als: "huren is geld weggooien", "als je een huis koopt, komt het naar je toe" en "met een koophuis heb je tenminste iets van jezelf". Ik spreek hier bewust van kennissen, want er is een grens.

Maar ach, ik kan moelijk klagen over cliché-uitspraken zolang ik zelf een wandelend cliché bent. Niet alleen blijk ik zo'n typisch ouderwets meisje dat geldgedoe ingewikkeld vindt, dit verhaal is extra gênant omdat ik schrijfster ben. De meeste schrijvers weigeren zich immers bezig te houden met hun financiën: 'Hoehoe, ik ben artistiek en geld interesseert me niet'. Nee, zij wijden zich liever aan de schone kunsten en houden zich verder van den domme. Vind je het gek dat het overgrote deel van de Nederlandse auteurs in een hol zonder daglicht, liefst nog boven een patatkraam of een nachtkroeg, woont, naar Vlieland op vakantie gaat en aan het eind van de maand niet meer uiteten kan? Ondertussen vrezen genoemde scribenten de dag dat de deurwaarder hun schrijfhol binnendringt om hun laatste schamele bezittingen in beslag te nemen. ("Aha, een vulpen, die is toch zeker tien euro waard. Hier dat ding.") Juist als je je niet met geld bezig wilt houden houd je je er voortdurend mee bezig, dat is de tragiek. Je bent namelijk - weliswaar sluimerend maar toch - pertinent bang dat je straf krijgt voor het feit dat je: je BTW vergeten bent op te geven/geen bedrag apart hebt gezet voor de belastingen/per ongeluk enorm rood komt te staan omdat je het saldo op je rekening stelselmatig hebt genegeerd.

Er is hoop. In de Geldgids voor de handygirl van Nienke Oosterbaan staan alle geldzaken handig op een rijtje. De toon is wat aan de kinderlijke kant, maar het is wel een makkelijk leesbaar boekwerkje waarmee je de basis onder de knie kunt krijgen. Ik heb het uitgelezen, dat zegt wel wat. Het gaat onder meer over verzekeringen, het kopen van een huis, hypotheeksoorten, belastingen, beleggen en sparen. Het liefst wilde ik natuurlijk kant-en-klare tips. Neem die verzekering, beleg in dat fonds, sluit je hypotheek daar af en het komt allemaal goed, dat werk. Van die tips waarmee je in een kwartier klaar bent, lachend rijk wordt en die je ervan verzekeren dat je je de rest van je leven nooit meer met geld bezig hoeft te houden. Maar dat is nu juist het punt: je moet je er een beetje in verdiepen. Kijken wat bij je past. Vergelijken. Je de materie eigen maken om die idiote, op niets gebaseerde afkeer te overwinnen.

Herken je je in dit verhaal? Dan had je vast ook gehoopt op een pasklaar stappenplan. Sorry, als het zo eenvoudig was, woonden we allemaal in een kasteel met een slotgracht waar we de lome dagen rentenierend doorbrachten op de canapé, amechtig bladerend in een boek zo dik als de bijbel met een glas champagne binnen handbereik. Wel heb ik websites en bruikbare boeken verzameld die je verder brengen en die geldzaken een stuk inzichtelijker maken. Nogmaals: meestal valt het mee. Enorm mee.

Onder lichte dwang van mijn eigen artikel heb ik inmiddels alle rondslingerende enveloppen geopend, mijn afschriften in mappen gedaan, achterstallige nota's verstuurd, achter nota's aangebeld die nog niet betaald bleken en berekend hoeveel ik maandelijks verdien. Dat luchtte enorm op. Ook heb ik een voordeliger telefoon/internetabonnement in één genomen en twee verzekeringen opgezegd die ik dubbel bleek te hebben. Ik heb een online beleggingsrekening aangevraagd, een afspraak gemaakt met een financieel adviseur en informatie ingewonnen over de mogelijke hoogte van een hypotheek. Ik kan niet zeggen dat ik ervan heb genoten, maar het gaf wel een zeker gevoel van tevredenheid en controle. Ik wil best miljonair worden, heus, dat vind ik helemaal niet erg.

(kader)

Mini financiële test

Beantwoord de vragen en kijk of je je geldzaken op orde hebt:

1 Weet je hoeveel (netto) geld er maandelijks precies binnenkomt?

2 Weet je hoeveel je per maand mag uitgeven zonder dat je rood komt te staan?

3 Heb je een spaarrekening? Zo ja: weet je hoeveel rente je krijgt en of dat een hoog rendement is?

4 Heb je je wel eens in andere mogelijkheden verdiept om de waarde van je geld te vermeerderen, zoals beleggingsfondsen, obligaties, aandelen en opties?

5 Heb je je pensioen goed geregeld?

Als het antwoord 3 of meer keer nee is, wordt het tijd financiële orde op zaken te stellen.

(kader)

Bruikbare boeken om je op weg te helpen

Geldgids voor de handygirl - Nienke Oosterbaan (uitgeverij Kosmos). Hier staan de basiszaken helder in beschreven.

Het grote geldboek - Consumentenbond. Alle belangrijke geldonderwerpen komen aan bod.

Je geld of je leven - Hanneke van Veen en Rob van Eeden (uitgeverij Synthese). Handig boek voor als je liever aan consuminderen dan aan waardevermeerdering doet. Met praktische doe-het-zelf-cursus.

Financieel fit - Rik Smit (BZZTÔH). In dit boek krijg je financieel advies van een kenner, zonder dat het te ingewikkeld wordt.

(kader)

Bruikbare websites om je op weg te helpen

www.geldadvies.com. Hier krijg je financieel advies van een onafhankelijke intermediar.

www.geldwijs.nl. Voorlichtingssite van de Vereniging Consument en Geldzaken.

www.eigenhuis.nl. Site van de Vereniging Eigen Huis met veel bruikbare informatie.

www.independer.nl. Hier kun je bijvoorbeeld uitrekenen wat voor autoverzekering je het beste kunt nemen.

www.ikhaatgeld.nl. Geestige site, getuige het citaat: 'Iedereen wil geld van me!! Mijn ex, de belastingdienst, de gemeente, mijn kinderen en de verzekeraars. Ik ben de hele dag bezig te denken hoe ik mijn geldzaken op orde krijg. Geld verpest mijn leven. Wat het er maar niet, of had ik maar genoeg.'

www.vrouwenpensioen.nl. Speciaal op vrouwen gerichte site waarop alle vragen worden behandeld die je zo ongeveer kunt bedenken.

www.pensioenplatform.nl. Hier kun je een test doen om te kijken of je een pensioengat hebt. (Bestemd voor de werknemer in vaste dienst.)

© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Viva.