mannen weten het beter

Vrouwen wanen zich communicatie-experts. Ze denken dat ze meer verstand hebben van relaties en emoties, maar daar vergissen ze zich in. Sterker nog: ze kunnen wat van mannen leren. Relatiecrisis in zicht? Probeer het eens op de mannenmanier.

Laten we eerlijk zijn. Wij denken dat we meer van relaties begrijpen dan mannen. We zijn nu eenmaal emotioneel intelligenter en beter in staat te analyseren, daar kunnen we ook niets aan doen. Laat de ratio ons tijdelijk in de steek, dan hebben we altijd nog onze feilloze intuïtie. (“Zie je wel, ik vóelde dat er wat was.”) Daarom hebben we vaak eerder door dan hijzelf wat er met hem, of met de relatie, aan de hand is. Hij, daarentegen, praat niet over zijn gevoelens en gaat de confrontatie uit de weg. Hij mag blij zijn dat wij zo goed communiceren, anders zou het helemaal misgaan. Ja toch?
Klinkt logisch, maar het punt is: het gaat veel te vaak mis. Ruim 33 procent van de huwelijken in Nederland loopt uit op een scheiding, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Ongetrouwd samenwonenden pakken nog vaker hun biezen. Meer dan de helft van de mannen en vrouwen gaat scheiden omdat ze 'niet goed met elkaar kunnen praten'. Op nummer twee staat 'botsing van karakter'. In een Amerikaans Echtscheidingsbemiddelingsproject zei tachtig procent van de gescheiden stellen dat hun huwelijk mislukte doordat ze geleidelijk uit elkaar waren gegroeid en het gevoel van intimiteit waren kwijtgeraakt. Met die communicatie wil het dus niet zo lukken, ondanks de vermeende vrouwelijke expertise.
Typisch vrouwelijk om te veronderstellen dat alle problemen uitgepraat moeten worden, terwijl eindeloos praten de situatie vaak alleen maar erger maakt. Denk aan de nachtelijke bedgesprekken die compleet uit de hand lopen. “Laten we nou gaan slapen, dan praten we er morgen over,” verzucht je geliefde. Dat had hij gedacht! Zo makkelijk laat je je niet afschepen! En dus dram je door, met als gevolg een uit de hand gelopen ruzie, een bonkend hoofd en een slechte nacht.
Die mannen doen het zo gek nog niet, waarvan akte.

Mannen zeggen duidelijk wat ze willen.
Wij denken dan wel dat we communicatie-experts zijn, maar in gesprekken maken we voortdurend omtrekkende bewegingen. Vervolgens verzuchten we dat hij ons niet aanvoelt. Mannen maken eerder een statement en dat werkt. Relatietherapeut Cathelijn van Wijngaarden heeft samen met haar collega een praktijk voor relatietherapie. Cathelijn: “Wij zeggen vaak iets door een vraag te stellen, terwijl het eigenlijk beweringen zijn. 'Vind jij het ook geen goed idee om naar Griekenland te gaan?' 'Vind je me te dik?' Je kunt ook zeggen: 'Ik wil graag naar Griekenland op vakantie'. Of: 'Ik zit ermee dat ik te dik ben'. Wij vinden dat hij moet aanvoelen wat ons dwars zit, maar dat is een onmogelijke eis. Wees duidelijk over je verlangen, of het nou gaat over het huishouden, of over intimiteit.”
Vrouwen zijn een meester in verhullende woorden. Impliciet hebben ze nogal eens kritiek op zijn karakter. Verwijtend roepen ze: 'Jij bent te lui voor woorden', in plaats van: 'Ik baal ervan dat je de vuilniszak niet hebt buitengezet'. Een banaal voorbeeld maar wel illustratief voor het verschil in het brengen van de boodschap. Cathelijn: “Vrouwen zijn erg gericht op wat er mist. Maar als we via verwijten duidelijk proberen te maken wat we willen, haakt hij terecht af. Zeg je wat je wilt, dan kan hij dat op zijn harde schijf opslaan en er wat aan doen. Geef een man een probleem en hij lost het op. Fantastisch toch?”

Mannen lossen problemen in de slaapkamer op.
Het levert nog al eens een patstelling op: een man maakt het goed door te vrijen, een vrouw wil het eerst goedmaken voor ze gaat vrijen. Als hij ons probeert te verleiden tijdens een discussie concluderen wij al snel bozig dat hij alleen op seks uit is en dat het hem niets kan schelen hoe we ons voelen.
“Intimiteit is een broos gebied, daar ontstaan veel misverstanden,” zegt Cathelijn van Wijngaarden. “Vrouwen weigeren vaak te vrijen als er problemen zijn, maar er valt best wat te zeggen voor de manier waarop mannen met intimiteit omgaan. Door je aan te raken laat hij zien hoe hij zich voelt. Je kunt wachten tot je zin krijgt, maar je kunt ook zin maken. Van lekker vrijen kom je dichter tot elkaar. Als je vrijt, houd je even op met redeneren. Wij redeneren maar door, daar worden mannen echt gek van. Je kunt iets ook helemaal dood praten, dat zien we vaak in onze praktijk.”

Mannen denken rustig na voor ze een probleem aankaarten.
Een man doet dingen een voor een, zijn hersenen werken nu eenmaal anders dan die van ons. Irritant als tegelijkertijd de spaghetti overkookt, de telefoon rinkelt en de kinderen om aandacht vragen, maar het heeft ook zijn voordelen. Cathelijn van Wijngaarden signaleert dat mannen zich over het algemeen beter weten te beheersen als er conflicten zijn. Ze denken eerst goed na over een kwestie en komen dan met een oplossing. “Mannen worden niet afgeleid door bijzaken en vormen zich daardoor een helder beeld van wat er aan de hand is,” zegt ze. “Terwijl veel vrouwen geneigd zijn direct alles eruit te gooien als ze boos zijn. Het is beter om je grieven voor jezelf te houden tot je je gedachten op een rijtje hebt. Wanneer je op de mannenmanier kijkt en de feiten een voor een overdenkt, is de kans groter dat je je eigen aandeel in het probleem onder ogen ziet.”
Mannen vinden ruzies verschrikkelijk, het is dus beter om een uitbarsting te voorkomen. Cathelijn: “Als het escaleert, loopt hij weg en dan ontploft zij helemaal. Weglopen is overigens zo gek nog niet. Een man denkt op zo'n moment: we praten er morgen over. En dat is alleen maar verstandig.”
Vrouwen zeuren zo. Dat is de meest gehoorde mannenklacht in de praktijk van Cathelijn en haar collega. En als hij laat merken dat hij daarvan baalt, zegt zij dat hij haar niet serieus neemt. Volgens de therapeute voelen veel vrouwen zich over-verantwoordelijk voor de relatie. Cathelijn: “Als vrouw ben je empathisch ingesteld en heb je een goede antenne, maar dat kan ook in je nadeel werken. Je gaat snel voor hem denken en daarmee doe je je partner tekort. In mijn praktijk hoor ik van veel vrouwen de klacht dat hun man weigert om iets aan hun relatieproblemen te doen. Maar vaak blijkt dat de man best wil meewerken om het probleem op te lossen, alleen krijgt hij geen ruimte omdat zij in de weg zit. Vrouwen denken dat ze alles aanvoelen en zien daarbij over het hoofd dat mannen wel degelijk met het probleem bezig zijn – op hun eigen manier.”

Mannen luisteren naar hun lichaam.
Tijdens echtelijke discussies vertelt het lichaam van de man hem wat hij moet doen. Mannen wordt een ruzie sneller te veel dan vrouwen, zo blijkt uit onderzoek. Een van de duidelijkste signalen die zijn lichaam afgeeft, is een verhoogde hartslag. Tijdens een discussie kan de hartslag van een man van dertig oplopen tot 165, terwijl die normaal gesproken gemiddeld 76 is! Ook komt er bij mannen veel meer adrenaline vrij, begint hij sneller te zweten en stijgt zijn bloeddruk harder dan bij vrouwen.
Uit antropologische studies blijkt dat de vrouw na spanningen sneller kalm worden, omdat ze daarmee de overlevingskansen van haar kinderen verhoogt. Met een koel hoofd is ze eerder in staat om een schuilplaats te vinden voor haar kroost dan als ze in paniek is. De man had het hoge adrenalinepeil vroeger juist nodig om een smakelijk hert aan zijn pijl te rijgen.
Tot op de dag van vandaag reageert de man sterker en langer op stress. Als zijn lichaam in een hoge versnelling schiet, kan hij niet helder meer denken en zich concentreren op wat de ander zegt. Voelt hij zich opgejaagd dan komt de holbewoner in hem naar boven; hij wil vechten of vluchten. Vechten betekent in het geval van de geciviliseerde man: kritisch, minachtend of defensief reageren. Vluchten doet hij door zich te verschansen. Hij loopt de kamer uit, of kruipt achter zijn computer uit angst voor een nieuwe praatsessie. Mannen hebben veel vaker het gevoel dat ze overspoeld worden tijdens een discussie dan vrouwen, blijkt uit onderzoek. Dus nemen ze emotioneel afstand om zichzelf te beschermen. Hoe langer je doorpraat, hoe erger de situatie wordt. Voor je het weet, heeft hij het aan zijn hart.
Hoe voorkom je escalatie tijdens een gesprek? Wetenschapper John Gottman deed zestien jaar lang onderzoek naar de geheimen van een goede relatie. In zijn Love Lab heeft hij uitgebreid bestudeerd hoe stellen met elkaar omgaan. Zijn statistieken laten zien dat in 96 procent van de gevallen het resultaat van een confrontatie tussen een stel binnen drie minuten valt te voorspellen. Begin je de discussie verkeerd, dan kun je net zo goed ophouden. Het gaat om de manier waarop je ruzie maakt, zo blijkt uit Gottmans onderzoek. Maak je een valse start – iets waar vrouwen een handje van hebben – dan escaleert het conflict.
Omdat vrouwen voelen dat ze verbaal sterker zijn, hebben ze de neiging om ironisch te reageren, een vorm van (onderhuidse) minachting. Een klassiek voorbeeld: zij wil dat hij meer doet in huis. Hij stelt voor om een lijstje te maken met zijn taken. Zij zegt spottend: “Zo'n lijstje lijkt me een gewéldige uitkomst. Maar goed, als jij denkt dat het werkt...” Hij wordt boos en het gesprek eindigt met het nodige deuren-smijtwerk.

Mannen gaan moeilijke kwesties uit de weg.
Mannen zijn eerder dan wij geneigd een grapje of een relativerende opmerking te maken om de spanning te verminderen. In plaats van geïrriteerd te reageren (hij neemt me niet serieus) kun je beter ingaan op zijn poging het weer gezellig te krijgen. Relatietherapeuten noemen dit herstelpogingen. Hoe vaker herstelpogingen mislukken, des te groter is de kans op een scheiding. Cathelijn van Wijngaarden: “Als een gesprek dreigt vast te lopen gaan mannen vaak wat anders doen. Ze parkeren het dilemma even en bouwen rust in, wat heel goed werkt.” Moeilijke kwesties uit de weg gaan – de mannelijke strategie – is dus zo gek nog niet.
In het Love Lab van John Gottman, een Big Brother huis avant la lettre, werden geliefden geobserveerd tijdens hun dagelijkse bezigheden. Gottman draaide videobanden vol, van het ontbijt tot het moment dat de onderzochte stellen het licht uitdraaiden. Hij lette daarbij op kleine, schijnbaar onbetekenende, verbale en non-verbale signalen. Elk jaar ging hij vervolgens na hoe hun relatie er voor stond. In zijn liefdeslaboratorium volgde hij zevenhonderd paren en hij heeft aangetoond dat hij met 91 procent nauwkeurigheid een scheiding kan voorspellen.
'De meeste ruzies in een relatie zijn niet oplosbaar', stelt Gottman in zijn standaardwerk De zeven pijlers van een goede relatie. Je hoeft je belangrijkste relatieproblemen niet op te lossen, zo lang je maar een manier vindt ermee om te gaan. Het geheim van een geslaagde relatie is volgens Gottman verrassend simpel. Hoe je met elkaar omgaat als je géén ruzie maakt, daar ligt de kern. Door de vriendschap met je geliefde te verstevigen creëer je een positief beeld van elkaar dat je door slechte tijden heen helpt.
Gelukkige stellen zijn niet emotioneel intelligenter dan ongelukkige stellen. Zij hebben in hun dagelijks leven een 'dynamiek' gevonden waarbij negatieve gedachten en gevoelens over elkaar de positieve niet overspoelen. Dit wordt Positive Resentment Override genoemd: de positieve gedachten hebben meestal de overhand. Volgens Gottman wakkert vriendschap met je man de romantiek aan. En die onderhoud je eenvoudig door elkaar te vertellen wat je tussen de middag hebt gegeten, wat je irritante collega nu weer voor doms heeft gedaan, of naar welk liedje je hebt geluisterd in de file. Zijn onderzoek toont aan dat je een huwelijk goed houdt door te praten over wat je die dag hebt meegemaakt en door stress van buitenaf te delen.
Ook bij het onderhouden van je huwelijkse vriendschap kan het geen kwaad het eens wat vaker op de mannelijke manier aan te pakken: een man dóet graag dingen. Als je na een afspraak met zijn beste vriend informeert waar ze het over hebben gehad, moet hij nog al eens het antwoord schuldig blijven. “O gewoon,” mompelt hij nonchalant. Naar details over het persoonlijk leven van zijn vriend - in jouw ogen essentieel - moet je hem al helemaal niet vragen, maar hij weet je wel enthousiast te vertellen wat er die avond op het programma stond. Een beetje actie kan dus geen kwaad. Om in naam van de liefde direct de vishengel met levende wormen ter hand te nemen, gaat misschien wat ver. Gelukkig zijn er genoeg aangename alternatieven: een bezoek aan de bioscoop, de kroeg, de klimwand of het museum. Impulsen van buitenaf leveren weer nieuwe gespreksstof op en positieve gedachten krijgen daarmee sneller de overhand. Klinkt hopeloos onromantisch, maar het werkt.

bronnen: De zeven pijlers van een goede relatie – John Gottman & Nan Silver, Doe ik het goed? Een denkmoment in het derde millenium - voordracht door Dr. Danny Verstraeten, Elk echt paar is een onecht paar – artikel van psychotherapeut Rob DeWulf, Je begrijpt me gewoon niet – Deborah Tannen, Family Healing – Salvador Minuchin
Met dank aan de praktijk voor relatietherapie De Kunst van Samen, van Cathelijn van Wijngaarden en Paul Musters.

© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in het maandblad JAN.