the making of rozengeur & wodka lime
Sinds kort is Rozengeur & Wodka Lime op tv, een nieuwe Nederlandse serie over vier zelfbewuste vriendinnen met een carrière. Sex and the city , maar dan meer drama en minder eendimensionaal. Een schrijversteam dat geheel uit vrouwen bestond, bracht de personages tot leven en putte daarbij uit eigen ervaring. Karin van der Meer, de bedenkster, moest vechten voor haar serie. De mannelijke managers die ze op haar pad trof, begrepen niet waar ze naartoe wilde: «Praten vrouwen zo?!»
De Wodka Lime smaakt naar limonade. Met hun huisdrankje in de hand ontspannen de schrijfsters van de tv-serie Rozengeur & Wodka Lime op de wekelijkse vrijdagmiddag-borrel. Decor: het rommelige ScriptStudio kantoor in de binnenstad van Amsterdam. De ramen staan open, de vloerbedekking zit vol vlekken en de vergadertafel is dichtgeslibd met koffiekannen, poedermelk, mobiele telefoons, pakjes sigaretten en een vergeten broodje. Aan de muur hangt een paar ingelijste pumps met tijgermotief. Schrijfster Manon Spierenburg (33) kocht ze in een opwelling, maar kon er niet op lopen. En dus maakte Karin van der Meer (39), hoofdschrijver en bedenker van de serie, er voor Manon's verjaardag maar een kunstwerk van. Voorheen werkte Karin met bijna uitsluitend mannen. Samenwerken met alleen vrouwen is een geheel nieuwe ervaring: de schrijfsters zijn liever voor elkaar - ze brengen cadeautjes voor elkaar mee, zien het direct als één van hen ongelukkig is - maar ook competitiever. Toen Karin nog de leiding gaf aan mannen, was ze automatisch de baas, bij deze vrouwen moet ze haar leiderschap bevechten. Karin: «Met mannen gaat het puur over de inhoud, heel zakelijk. Pas in de kroeg praten ze over andere dingen. Terwijl wij tijdens een bespreking rustig zeggen: 'Goh, leuke rok heb je aan'. Tot in detail bespreken we die rok; de kleur, het model, de winkel waar hij vandaan komt, om vervolgens razendsnel weer naar het script te switchen dat we aan het bespreken waren. Onze mannelijke eindredacteur zíe je denken: waar gaat dit over?»
Karin gooit haar benen op het bureau; haar hoge hakken heeft ze uitgeschopt. Maanden achtereen heeft ze met personages Babette, Donna, Catherina en Finette geleefd alsof het haar eigen vriendinnenkring betrof. De zes schrijfsters staan zelf model voor de karakters; de serie gaat over vrouwen zoals zij, met een carrière, een hechte vriendinnenkring en een gezonde twijfel over de keuzes waarvoor ze staan.
Karin's alter ego Finette zegt in de serie een leuke man, een mooi huis en een veilige carrière vaarwel. Net als haar personage gaf Karin een rigoureuze draai aan haar leven: «Vijf jaar geleden ben ik gestopt met een bijna ideale relatie. Hij wilde kinderen en ik niet. Omdat ik het naar vond hem teleur te stellen heb ik hem verlaten.» Karin zei haar baan als hoofd-schrijver bij Goede Tijden Slechte Tijden op, werkte, als één van de weinige vrouwen, mee aan de dramaserie Westenwind en besloot daarna haar droom na te jagen: het ontwikkelen van een eigen serie. Karin: «Ik ben vaak onderuit gegaan, maar uiteindelijk heb ik geleerd dat ik het heel goed red in mijn eentje.» In tijden van nood kon ze altijd bij haar vriendinnen terecht, die eveneens voor belangrijke beslissingen stonden. Man of minnaar, wel of geen kinderen, reizen of een hypotheek? Wat is de juiste keuze? Dat werd de centrale vraag in de serie.
Inmiddels is het grootste deel van de scripts klaar en worden in de tv-studio's van Endemol de eerste afleveringen opgenomen. Het tijdschema zit zo strak in elkaar dat er nauwelijks ruimte is voor reflectie. Op de wekelijkse borrel wellicht, met een drankje in de hand en het weekend voor de deur? Helaas. Karin gooit haar benen van tafel en springt overeind: «Shit, ik moet nog een scène schrijven!» Ze schiet haar hoge hakken aan en duikt achter één van de I-Macs. Het is inmiddels half zeven, haar derde glas Wodka Lime verhuist mee naar de computer.
karin waant zich in hollywood
Tijdens haar studie Tekstschrijven, nog niet zo lang geleden, roept Karin al: «Over een paar jaar wil ik mijn eigen serie!» Langzaamaan rijpt het idee in haar hoofd en op een doordeweekse avond zet ze het op papier. Een dag later loopt ze het hoofd drama van Endemol tegen het lijf, dat geheel toevallig op zoek blijkt naar een tv-serie voor vrouwen; het succes van Ally McBeal en Sex and the City is hem niet ontgaan. Of Karin het format (een pasklaar concept) vrijdag kan leveren? «Vanzelfsprekend,» antwoordt ze zelfverzekerd, terwijl ze zich afvraagt hoe ze dat in hemelsnaam voor elkaar moet krijgen. Het lukt, met de hulp van script-editor Anne Huizinga (37).
Twee dagen later waant Karin zich in Hollywood; op z'n Amerikaans moet ze haar voorstel pitchen voor een tafel vol mannen. Vijf minuten heeft ze om SBS ervan te overtuigen dat de zender haar serie beslist moet uitzenden. Als ze weer buiten staat, zegt ze verdwaasd tegen Anne: «Ik heb er langer over gedaan om me op te maken dan om mijn verhaal te vertellen.» Binnen de kortste keren is de serie verkocht, niet aan SBS maar aan RTL, dat lucht kreeg van het plan. Karin: «Ik moet wel concessies doen. Dat doet pijn, mijn eerste gedachte was: nu vind ik het niet leuk meer. Maar als ik bij alles mijn poot stijf houd, loop ik de kans dat de serie niet doorgaat.» De naam bijvoorbeeld, simpelweg Finette, valt niet in goede aarde; sommigen associëren de titel met maandverband. Er komt een nieuwe titel: Rozengeur & Wodka Lime. Zoals Sex and the City's Carrie en haar compagnons Cosmopolitans achterover slaan, zo zullen de Nederlandse vriendinnen uit de serie standaard Wodka Lime bestellen.
de mannen versus de vrouwen
«Praten vrouwen zo?!» De programma-directeur, het hoofd drama en de creatief producent, alledrie mannen, zijn in shock als ze de eerste synopsis (= script in het kort) onder ogen krijgen. De tv-vriendinnen hebben het niet over 'vrijen' maar ronduit over 'neuken' en dat is even schrikken. Ze leveren nog meer kritiek. Karin: «Alle mannen willen het ontstaan van de vriendschap zien. De vriendinnen uit de serie kennen elkaar van de middelbare school en ze vinden dat het verhaal daar moet beginnen. Terwijl dat volgens ons niet nodig is; vrouwen geloven zo ook wel dat vriendinnen elkaar steunen door dik en dun.» Een volgend dringend verzoek van mannelijke zijde: «Kun je er een lesbo en een zwarte vrouw in schrijven?» Karin: «Dat willen we nou juist níet. Ze begrijpen niet dat een groepje vriendinnen met dezelfde achtergrond spanning kan opleveren.»
Karin wil geen vet aangezet drama creëren dat drijft op de actie, maar heeft een character driven serie voor ogen, realistisch en subtiel. Karin en haar team weten als geen ander waar vrouwelijke kijkers behoefte aan hebben. Dicht op de huid, herkenbaar moet de serie worden. Hoe overtuigt ze de mannen in het wereldje daarvan? Het valt niet mee om aan de gouden televisiewetten te morrelen. Met de productie van programma's zijn miljoenen gemoeid en dus wordt liever vastgehouden aan het bekende, dan iets nieuws uit te proberen. De zelfbewuste Karin begint aan zichzelf te twijfelen. Wie zegt dat ze het bij het rechte eind heeft? Als ze zich vergist, is het straks aan haar te wijten dat de serie flopt.
karin redt de ziel van de serie
Een luxueus Spaans hotel, veertig kilometer onder Barcelona. Tv-makers van Noorwegen tot de Verenigde Staten volgen een masterclass. De Nederlandse kandidaat: Karin van der Meer. Twee Rozengeur scripts zijn speciaal in het Engels vertaald en zij krijgt een mannelijke tutor toegewezen die haar persoonlijk zal begeleiden. Karin denkt: hij komt met precies hetzelfde commentaar als de mannen in Nederland. Daar gaan we weer! Dan duikt een gerenommeerde, Amerikaanse script-editor op. Een vrouw. Zij is waanzinnig enthousiast over de scripts, vindt de band die de vriendinnen hebben vanzelfsprekend en de spreekwijze van de personages volkomen normaal. «Doet ze zo enthousiast omdat ze het echt goed vindt of omdat ze Amerikaans is,» vraagt Karin zich in eerste instantie af. Maar het wordt haar al snel duidelijk dat deze vakkundige vrouw het meent. Karin: «Die tutor kan nog drie dagen tegen me aan lullen, maar ik geloof hem niet. Als ik te veel toegeef, haal ik de angel uit de serie en wordt het één groot compromis. Langzaamaan is het iedereen duidelijk dat mijn ziel erin zit. Het gaat me lukken om er mijn eigen serie van te maken.»
Karin keert gebruind terug uit Spanje. Haar collega's luisteren met bleke gezichten naar haar verhalen; zij hebben ondertussen keihard doorgeschreven en nauwelijks daglicht gezien. Karin werkt zeventig uur per week; zij bedenkt verhaallijnen, schrijft dialogen, levert commentaar op scripts en bezoekt castings. Ondanks haar hectische bestaan houdt ze contact met haar vriendinnen - die slepen haar er doorheen als ze het even niet meer ziet zitten.
vergaderen over functioneel bloot
De hoge hakken van Karin liggen weer eens onder haar stoel. Lange dagen brengt zij met haar team door in de Rozengeur ruimte, op de bovenste verdieping van ScriptStudio. De schrijversvergadering van vandaag duurt reeds drie uur en het einde lijkt nog lang niet in zicht. Middenin de nacht heeft ze nog de scripts doorgenomen die nu worden besproken. Anne en de creatief producent hebben tussendoor contact met de set, waar de opnames van eerder geschreven afleveringen in volle gang zijn. Veel praktische problemen doen zich voor. Zo kreeg één van de actrices te veel glycerine in haar ogen - bedoeld om haar te laten huilen tijdens een gevoelige scène - waardoor haar hoornvlies ontstoken is geraakt. Karin denkt praktisch: «Kunnen we haar geen zonnebril opzetten?» Wanneer de schrijvers te veel uitweiden naar haar zin, roept ze resoluut: «We gaan door.» En als een scène twijfel zaait, zet ze er een ferme kras doorheen: « Kill your darlings! »
Aan de muur hangen grote vellen papier met schetsen van de personages. Onder een plusteken staan reacties die passen bij de karakters, en een minteken geeft aan dat ze out of character handelen. Zo valt te lezen onder de min bij Finette: 'karaoke zingen', 'stoppen met roken' 'onopgemaakt de straat op' en 'huilen in het openbaar'. Het leven van de fictieve vriendinnen is turbulent; de miskramen, borstvergrotingen en ivf-behandelingen vliegen je om de oren. Technisch moet elk detail kloppen. Eén van de karakters staat een borstamputatie te wachten. Karin: «Kan ze dan tijdens de operatie meteen een implantaat krijgen?» Anne: «Sabine heeft het allemaal uitgezocht. Het is mogelijk in zo'n korte tijd. Ze gaat naar een privékliniek, heb je ook geen last van wachtlijsten.»
Over de personages praten ze alsof die elk moment de kamer binnen kunnen lopen. Anne verdedigt het gedrag van een mannelijk karakter dat werd overgehaald tot partnerruil : «Ja maar hij schaamt zich kapot.» Karin beaamt vol overtuiging: «Het wás ook een vrij gênante situatie!» Even later deelt zij over een vrouwelijk personage mee: «Ik wil haar in aflevering 25 laten bevallen, hoor.» Anne kijkt vragend: «Nog vóór de bruiloft?»
Karin steekt een sigaret op en zegt over een ander personage, alsof het een goede vriendin van haar betreft: «Ze wilde eerst niet dat mensen in haar buurt rookten, omdat ze dan zelf in de verleiding zou komen. Maar dat was tijdens haar zwangerschap. Na die miskraam is ze nooit meer begonnen met roken, dus nu heeft ze er geen moeite meer mee.»
De tv-makers hebben hun eigen codes. Ze spreken van een chat-moment wanneer de vriendinnen computeren, een vrij-moment als er een bedscène volgt en een sponsor-moment als de producten van de sponsor subtiel in beeld moeten komen. Opvallend vaak gaat het over seks. De twee mannelijke vergaderaars pleiten steevast voor subtiliteit, terwijl de vrouwen het héél functioneel vinden om bloot te tonen. (Karin: «Je krijgt de werkelijke penetratie toch niet te zien? Nou dan!») Voor een scène moet nog een blote man worden gecast. Anne zegt zakelijk: «We hebben een uitgebreide kont- screening gehouden, er zijn heel wat billen voorbij gekomen.» De twee mannen in het gezelschap roepen in koor: «Nou nou.» Anne pleit even later onverstoorbaar voor een emotionele vrijpartij. Karin: «Wat is dat in godsnaam? Iets met knuffelen? Bah.»
Ter plekke wordt besloten dat Karins alter ego Finette van baan gaat veranderen. De eindredacteur vindt het geen goed idee dat ze als journalist gaat freelancen. Karin: «Mag ik even Finette verdedigen? Dit is een recalcitrante actie, freelancen past psychologisch bij haar. Haar keuze voor onderzoeksjournalistiek heeft te maken met de zoektocht naar zichzelf.» Blij verrast: «Ik vind het heel erg kloppen, ineens.» Een volgend personage zit nog zonder beroep. Illusionist? Model? Boswachter? Schrijfster Marie Kooyman (leeftijd ???) verzucht: «Ik ben een keer vreselijk verliefd geweest op een boswachter.» Haar dagdroom wordt wreed verstoord. «Door!» klinkt het onverbiddelijk. De vergadering eindigt alsnog wegens tijdgebrek. Marie zet zich onmiddellijk aan de herschrijvingen, Anne vertrekt naar de studio's en Karin maakt een aflevering af die extra haast heeft. Aan het eind van de middag zal ze hem rondsturen, zodat haar collega's commentaar kunnen leveren. Voor een nieuwe bijeenkomst is geen ruimte en dus hakt Karin nog een laatste knoop door: «Reageer even elektronisch!»
de worsteling van schrijfster manon
Manon Spierenburg staat model voor Babette. Net als haar personage kan ze niet tegen rechtvaardigheid, zegt ze waar het op staat, maar heeft ze ondertussen een klein hartje. Dat laatste blijkt wel als Karin haar vertelt dat haar allereerste script niet goed is. Ze hoort het commentaar aan en zegt nonchalant: «Ik ga even plassen.» Als de wc-deur veilig op slot zit, zakt ze met haar hoofd tussen de knieën. Ze haalt diep adem en mompelt in zichzelf: «Oké Manon, je kunt nu twee dingen doen: denken dat je het niet kan en het opgeven, of het echt proberen.» Na een minuut of vijf verlaat ze met opgeheven hoofd het toilet.
Wat niet wil zeggen dat de strijd daarmee gestreden is. Thuis zit ze handenwringend achter de computer. Wil ze Babette geloofwaardig maken, dan moet ze haar eigen angsten onder ogen zien. Jarenlang heeft Manon mensen op een afstand gehouden door luid en duidelijk, op ironische toon, haar mening over alles en iedereen te verkondigen. Manon: «Mijn reflex is: niet aankomen, beschermd gebied. Sinds mijn twaalfde heb ik bepaalde onzekerheden niet meer naar buiten gebracht - dat heb ik mezelf afgeleerd. Die informatie is geclassificeerd. Hij zit op mijn harde schijf, maar komt niet uit de printer.» Manon probeert tevergeefs mooie dialogen te schrijven. «Te oppervlakkig,» krijgt ze te horen van Karin, die haar terugstuurt naar de computer. Manon wordt gedwongen over zichzelf na te denken. «Sommige karaktertrekken brengen mij telkens weer in moeilijkheden. Als ik iets onrechtvaardig vind, ga ik er als een dolle op af. Dat werkt niet, ik stoot al 33 jaar m'n neus. Doordat ik bij Babette zie aankomen wat er mis zal gaan, weet ik ook wat er bij mezelf fout loopt.»
Op een dag rolt er dan eindelijk een mooie, gevoelige dialoog uit de printer. Manon constateert verbaasd: «Waar ben ik eigenlijk bang voor geweest al die tijd? Het is stom om je leven te laten bepalen door angsten. Ik hoef niet langer op de barricade om huis en haard te verdedigen, dat verdedigingsmechanisme heb ik niet meer nodig. Het gekke is: nu ik me minder verzet, roep ik ook minder verzet op.» Haar vriendinnen verbazen zich over haar metamorfose, ze vinden dat Manon milder reageert. Ook uiterlijk is ze veranderd. Manon: «Voor het eerst in acht jaar heb ik een spijkerbroek gekocht, terwijl ik altijd mini-rokjes droeg. Babette kleedt zich ook sportief, ik ben naar haar toegegroeid.»
proosten op de overwinning
Karin's kleine, rode Peugeot zoeft richting Amsterdam. Uit de geopende ramen klinken vreugdekreten. Het Rozengeur team heeft zojuist in de tv-studio's van Aalsmeer de eerste viewing van de serie bijgewoond. Op een groot scherm hebben ze met de crew en de actrices de eerste twee afleveringen bekeken. Opgelucht en blij zijn ze, want het ziet er prachtig uit. De speciaal gecomponeerde muziek geeft precies de juiste sfeer weer en de actrices vertolken hun rol met overtuiging. Aan de casting is dan ook veel tijd besteed - meer dan 145 kandidaten kwamen voorbij. Gaandeweg bedacht Karin dat je in de 30-ers categorie drie soorten vrouwen hebt: eeuwige meisjes, volwassen vrouwen en vrouwen in wording. De laatste categorie moest het worden, actrices die zelfbewust én onzeker tegelijk zijn. Je ziet het al aan de manier waarop ze binnenkomen; met een vastberaden gezicht (ik ga deze rol veroveren) en een aarzelende manier van lopen (maar ik blijf het eng vinden).
Als de Peugeot Amsterdam binnenrijdt, besluiten de schrijfsters direct naar huis te gaan, al is een kroegbezoek verleidelijk; morgen moet er gewoon weer gewerkt worden. Thuis ontkurken ze stuk voor stuk een fles om hun overwinning te vieren.
op weg naar het einde
's Avonds laat, het huis van Manon. De deurbel gaat. Als ze uit het raam hangt, ziet ze dat collega Marie voor de deur staat. «Wat is er,» roept ze direct, want ze ziet aan Marie's hoofd dat ze ergens mee zit. «Niets,» luidt het antwoord, «Ik ben klaar met schrijven!» Manon begrijpt hoe laat het is en drukt op de zoemer. Ze kent het gevoel van leegte, nu de 26 afleveringen klaar zijn en het werk plotseling ophoudt. Het schrijversteam is hard aan vakantie toe. Op een gegeven moment lag Manon met 39 graden koorts snotterend op de bank te werken, haar laptop op de buik en om haar heen een berg zakdoeken. Maar nu ze eindelijk kan uitrusten, voelt ze zich droevig, net als Marie. Wat zullen ze hun collega's én hun personages missen. Manon pakt de wodka en Marie de lime; ze weten wat ze te doen staat.
© Copyright Siska Mulder - www.siskamulder.nl
Op de inhoud van deze site berust copyright, niets van de inhoud van deze website mag zonder de uitdrukkelijke toestemming
van de auteur of haar vertegenwoordigers worden overgenomen op wat voor manier of in welke vorm dan ook.
Dit artikel is eerder verschenen in Marie Claire.